ChucVu.comChức Vụ
Nhà hàng, khách sạn, du lịch, hàng không

Lộ trình nghề hướng dẫn viên du lịch: từ cộng tác viên đến điều hành tour

Hướng dẫn viên đi từ cộng tác viên, hướng dẫn viên chính thức lên trưởng đoàn, rồi điều hành tour và trưởng phòng điều hành. Bài nói điều kiện từng nấc và thu nhập.

A Vietnamese tour guide in a wide straw hat leads a small group along a stone path toward an old pagoda gate, seen from the back of the group, soft early morning haze

Lộ trình phổ biến của nghề hướng dẫn viên du lịch là: hướng dẫn viên tại điểm hoặc cộng tác viên đi tour, hướng dẫn viên chính thức của công ty lữ hành (nội địa hoặc quốc tế), hướng dẫn viên chính hay trưởng đoàn, rồi chuyển vào văn phòng làm điều hành tour, trưởng phòng điều hành và ban giám đốc công ty lữ hành. Song song có nhánh thiết kế sản phẩm tour và nhánh bán tour.

Khác nhiều ngành, nghề hướng dẫn viên có hai thang chồng lên nhau: thang loại thẻ theo Luật Du lịch 2017 (tại điểm, nội địa, quốc tế) và thang chức vụ trong công ty. Bài nói cả hai ở mức nguyên lý; điều kiện cấp thẻ, đổi thẻ và hồ sơ cụ thể cần tra văn bản hiện hành và cơ quan quản lý du lịch cấp tỉnh.

Hai thang song song: loại thẻ và chức vụ

Loại thẻ quyết định được dẫn khách nào, ở đâu. Chức vụ quyết định được giao trách nhiệm gì trong công ty. Một người có thể có thẻ quốc tế nhưng vẫn là cộng tác viên, hoặc là trưởng phòng điều hành mà không còn đi tour.

ThangCác nấcQuyết định điều gìAi quản lý
Loại thẻ hướng dẫn viênTại điểm, nội địa, quốc tếPhạm vi được hành nghề: một điểm, khách trong nước, khách quốc tếCơ quan quản lý du lịch theo quy định hiện hành
Chức vụ khi đi tourCộng tác viên, hướng dẫn viên chính thức, hướng dẫn viên chính, trưởng đoànĐược giao tour gì, đoàn bao nhiêu khách, có phụ trách người khác khôngCông ty lữ hành
Chức vụ trong văn phòngNhân viên điều hành, điều hành chính, trưởng phòng điều hành, giám đốc điều hànhSắp xếp dịch vụ, ngân sách tour, nhà cung cấp, đội hướng dẫn viênCông ty lữ hành

Theo Luật Du lịch 2017, hướng dẫn viên nội địa và quốc tế hành nghề khi có hợp đồng với doanh nghiệp lữ hành hoặc doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hướng dẫn, hoặc là hội viên của tổ chức nghề nghiệp về hướng dẫn du lịch. Quy định chi tiết có thể đã được sửa đổi, cần tra văn bản hiện hành trước khi làm hồ sơ.

Mỗi nấc khi đi tour gánh việc gì

Hướng dẫn viên tại điểm: thuyết minh trong phạm vi một khu di tích, bảo tàng, khu du lịch. Đây là cửa vào nghề cho người am hiểu một địa phương, nhất là sinh viên và người dân sống gần điểm.

Cộng tác viên đi tour: nhận tour theo từng đợt từ một hay nhiều công ty, thường là tour ngắn hoặc mùa cao điểm. Thu nhập không đều, đổi lại tự do chọn lịch và học được cách làm của nhiều công ty.

Hướng dẫn viên chính thức: có hợp đồng với một công ty, được giao tour đều, tham gia huấn luyện sản phẩm của công ty. Ngoài dẫn khách, họ ghi báo cáo sau tour, đối chiếu chi phí đi đường, góp ý chỉnh lịch trình.

Hướng dẫn viên chính, trưởng đoàn: phụ trách đoàn đông có nhiều xe, nhiều hướng dẫn viên phụ, hoặc tour dài ngày, tour nước ngoài. Trưởng đoàn quyết định tại chỗ khi lịch trình bị đảo, làm việc với đối tác ở điểm đến, chịu trách nhiệm an toàn và quyền lợi của cả đoàn.

Điều kiện thường gặp để lên từng nấc

Điều kiện về thẻ do pháp luật quy định, điều kiện về chức vụ do công ty đặt. Danh sách dưới tổng hợp những điều hay được xét, theo nguyên lý chung của nghề.

  1. Từ tại điểm lên nội địa: có thẻ hướng dẫn viên nội địa theo điều kiện về đào tạo, nghiệp vụ và hồ sơ quy định hiện hành; thuộc kiến thức nhiều vùng chứ không chỉ một điểm; xử lý được tình huống đi đường như xe hỏng, khách mệt, thời tiết.
  2. Từ nội địa lên quốc tế: có thẻ quốc tế theo điều kiện về ngoại ngữ và nghiệp vụ hiện hành; thuyết minh được bằng ngoại ngữ cho khách nước ngoài; hiểu khác biệt văn hoá của thị trường khách mình phục vụ.
  3. Từ cộng tác viên lên chính thức: được khách và trưởng đoàn đánh giá tốt nhiều tour, báo cáo và quyết toán đúng hạn, không có phàn nàn nghiêm trọng, sẵn sàng nhận tour theo lịch của công ty.
  4. Lên trưởng đoàn: đã dẫn nhiều loại tour, đoàn đông, tour dài; xử lý được sự cố lớn như khách lạc, khách cần cấp cứu, huỷ chuyến; điều phối được hướng dẫn viên phụ.
  5. Sang điều hành: hiểu giá thành tour, quan hệ tốt với nhà xe, khách sạn, nhà hàng; dùng được bảng tính và phần mềm đặt dịch vụ; chịu được công việc văn phòng và trực điện thoại khi đoàn đang đi.

Ngoại ngữ thứ hai, nhất là ngôn ngữ của thị trường khách đang tăng, thường rút ngắn đáng kể thời gian chờ tour và tạo lợi thế khi xét lên trưởng đoàn.

Từ đi tour sang điều hành: bước chuyển lớn nhất của nghề

Điều hành tour là người ở văn phòng biến một lịch trình bán cho khách thành chuỗi dịch vụ thật: đặt xe, khách sạn, nhà hàng, vé tham quan, vé tàu bay; phân hướng dẫn viên; theo dõi đoàn trong lúc đi; xử lý khi có thay đổi. Người từng dẫn tour hiểu rõ chỗ nào dễ vỡ, nên thường làm điều hành tốt.

Nhưng nhịp làm việc khác hẳn. Hướng dẫn viên quen với cảm giác mỗi tour là một câu chuyện trọn vẹn, có khách cảm ơn khi kết thúc. Điều hành làm cùng lúc nhiều đoàn, đa số việc là gọi điện, xác nhận, đối chiếu, và người ta chỉ nhớ tới điều hành khi có sự cố. Nhiều hướng dẫn viên giỏi thử điều hành vài tháng rồi quay lại đi tour.

Thang điều hành thường gồm nhân viên điều hành, điều hành chính phụ trách một mảng như nội địa, khách quốc tế đến hoặc khách đi nước ngoài, trưởng phòng điều hành, rồi giám đốc điều hành. Trưởng phòng điều hành chịu trách nhiệm giá thành, chọn và đánh giá nhà cung cấp, đội hướng dẫn viên, và thường ngồi trong các cuộc họp định giá tour cùng phòng kinh doanh.

Hai nhánh khác cho người rời xe đoàn: sản phẩm và kinh doanh

Không phải ai rời việc dẫn tour cũng vào điều hành. Công ty lữ hành vừa và lớn còn hai nhánh văn phòng mà kinh nghiệm hướng dẫn viên dùng rất tốt.

  • Thiết kế sản phẩm tour: khảo sát điểm đến, dựng lịch trình, chọn dịch vụ, tính giá thành, viết nội dung giới thiệu tour. Thang thường gồm nhân viên sản phẩm, trưởng nhóm sản phẩm theo tuyến, trưởng phòng sản phẩm. Người từng dẫn nhiều tuyến biết lịch trình nào khả thi, chỗ nào khách hay mệt, nên dựng tour sát thực tế hơn.
  • Kinh doanh tour: bán tour cho khách lẻ, khách đoàn công ty, hoặc làm việc với đại lý nước ngoài với khách quốc tế đến. Thang gồm nhân viên kinh doanh, trưởng nhóm, trưởng phòng kinh doanh theo thị trường. Hướng dẫn viên có ngoại ngữ tốt và mạng lưới khách quen thường chuyển sang mảng đoàn công ty hoặc thị trường nước ngoài.
  • Chăm sóc khách hàng và chất lượng: thu phản hồi sau tour, xử lý khiếu nại, đề xuất chỉnh sản phẩm; ít ghế hơn nhưng hợp người thích làm việc với khách mà không muốn đi xa liên tục.

Ba nhánh văn phòng này cùng với điều hành là những đường dẫn lên ban giám đốc công ty lữ hành. Người từng đi qua hai nhánh trở lên thường có lợi thế khi xét lên giám đốc điều hành.

Thời gian tham khảo ở mỗi nấc

Khoảng thời gian dưới đây chỉ để tham khảo. Nghề du lịch chịu ảnh hưởng mạnh của mùa, thị trường khách và các biến cố lớn, nên lộ trình có lúc nhanh, có lúc chững.

Bước chuyểnKhoảng hay gặp (tham khảo)Điều làm nhanh hơn
Cộng tác viên lên hướng dẫn viên chính thứcMột đến ba nămĐi nhiều tour mùa cao điểm, được khách khen
Thẻ nội địa lên thẻ quốc tếTuỳ ngoại ngữ và điều kiện cấp thẻ hiện hànhNgoại ngữ đã vững từ trước
Hướng dẫn viên lên trưởng đoànBa đến năm nămTừng xử lý tốt sự cố lớn
Hướng dẫn viên sang điều hànhKhông cố địnhĐã hiểu giá thành, quen nhà cung cấp
Điều hành lên trưởng phòng điều hànhBa đến sáu nămPhụ trách được một thị trường riêng

Công ty nhỏ có ít nấc, người giỏi có thể vừa đi tour vừa điều hành từ sớm. Công ty lớn tách bạch hơn, nhưng có nhiều ghế điều hành theo từng thị trường để đi lên.

Thu nhập hướng dẫn viên và điều hành gồm những gì

Hướng dẫn viên nhận công tác phí theo ngày tour. Đây là phần chính với cộng tác viên. Hướng dẫn viên chính thức có thêm lương cơ bản hoặc mức đảm bảo theo hợp đồng. Mùa cao điểm thu nhập cao, mùa thấp điểm có thể rất ít tour.

Tiền khách thưởng và hoa hồng phải theo chính sách công khai. Một số công ty có chính sách hoa hồng từ điểm mua sắm trong lịch trình. Phần này dễ dẫn tới ép khách mua, làm hỏng uy tín cả công ty và có thể vi phạm quy định bảo vệ quyền lợi khách du lịch. Hướng dẫn viên muốn lên trưởng đoàn nên giữ nguyên tắc: không ép, không đưa khách tới điểm ngoài lịch trình đã bán.

Điều hành có lương tháng ổn định hơn. Kèm thưởng theo số đoàn, chất lượng phản hồi của khách hoặc kết quả kinh doanh. Tổng thu nhập ban đầu có thể thấp hơn hướng dẫn viên đắt tour mùa cao điểm, nhưng đều đặn quanh năm.

Không có con số chung. Mức công tác phí và lương khác theo thị trường khách, ngoại ngữ, loại tour, công ty. Hãy hỏi trực tiếp nhiều công ty và đọc tin tuyển hiện hành khi so sánh.

Câu hỏi thường gặp

Hướng dẫn viên du lịch có những loại thẻ nào?

Theo Luật Du lịch 2017 có ba loại: thẻ hướng dẫn viên du lịch quốc tế, nội địa và tại điểm. Mỗi loại cho phép hành nghề trong phạm vi khác nhau. Điều kiện cấp và hồ sơ cụ thể có thể thay đổi, cần tra văn bản hiện hành và cơ quan quản lý du lịch cấp tỉnh.

Làm hướng dẫn viên bao lâu thì lên trưởng đoàn?

Thường vài năm, tuỳ số tour đã dẫn, loại đoàn và cách xử lý sự cố. Người từng dẫn đoàn đông, tour dài ngày và xử lý tốt tình huống khó như khách lạc, huỷ chuyến thường được giao trưởng đoàn sớm hơn.

Điều hành tour làm gì?

Điều hành tour ở văn phòng sắp xếp mọi dịch vụ cho đoàn: xe, khách sạn, nhà hàng, vé, hướng dẫn viên; theo dõi đoàn trong lúc đi và xử lý thay đổi. Lên trưởng phòng điều hành thì phụ trách thêm giá thành, nhà cung cấp và đội hướng dẫn viên.

Cộng tác viên hướng dẫn viên có cần thẻ không?

Có. Người dẫn khách theo tour cần thẻ phù hợp với phạm vi hành nghề và đáp ứng điều kiện hành nghề theo quy định, kể cả khi làm theo từng đợt. Hãy tra quy định hiện hành về điều kiện hợp đồng hoặc hội viên tổ chức nghề nghiệp.

Thu nhập hướng dẫn viên gồm những phần nào?

Thường gồm công tác phí theo ngày tour, lương cơ bản hoặc mức đảm bảo nếu là nhân viên chính thức, tiền khách thưởng và các khoản theo chính sách công ty. Thu nhập dao động mạnh theo mùa và theo thị trường khách.

Từ hướng dẫn viên có lên được giám đốc công ty lữ hành không?

Được, thường qua điều hành, trưởng phòng điều hành hoặc trưởng phòng kinh doanh, rồi lên ban giám đốc. Kinh nghiệm đi tour giúp hiểu sản phẩm và khách, nhưng cần học thêm về giá thành, bán hàng, quản lý nhà cung cấp và tài chính doanh nghiệp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138