ChucVu.comChức Vụ
Ngân hàng, bảo hiểm, kế toán

Cấp bậc trong công ty kiểm toán: trợ lý kiểm toán, senior, manager, partner

Công ty kiểm toán độc lập có thang rõ nhất ngành tài chính: trợ lý, senior, manager, director, partner. Mỗi nấc làm gì, lên sau bao lâu và chứng chỉ cần có.

Young Vietnamese auditors in a client warehouse in Bac Ninh counting boxes on pallets with clipboards held face down, overhead fluorescent light, wide angle from shelving aisle

Công ty kiểm toán độc lập thường có thang: trợ lý kiểm toán (chia hai ba bậc), trưởng nhóm kiểm toán thường gọi là senior, giám sát, chủ nhiệm kiểm toán hay manager, chủ nhiệm cấp cao, giám đốc, rồi thành viên góp vốn hay partner. Đây là thang rõ ràng và đều nhịp nhất trong ngành tài chính: mỗi năm có kỳ xét, ai đạt thì lên, ai không thì thường tự rời đi.

Bài này giải thích từng nấc làm gì trong một cuộc kiểm toán, thời gian thường gặp để lên, vì sao chứng chỉ kiểm toán viên là mốc bắt buộc ở nấc ký báo cáo, và lương đổi cấu trúc thế nào khi lên. Không nêu tên công ty thật; số năm chỉ là khoảng tham khảo.

Vì sao thang kiểm toán đều nhịp như vậy

Công ty kiểm toán làm việc theo cuộc: mỗi khách hàng là một cuộc kiểm toán với đội riêng, có người lập kế hoạch, người làm, người soát, người ký. Mỗi vai trò gắn với một nấc, nên công ty cần một tỷ lệ người ở mỗi nấc tương đối cố định. Cứ có người lên, phải có người mới vào ở dưới; cứ có người không lên được, thường sẽ rời đi để nhường chỗ. Người trong nghề gọi vui đây là mô hình "lên hoặc ra".

Nhịp này khiến kiểm toán là nơi học rất nhanh trong vài năm đầu. Sau một hai mùa kiểm toán, trợ lý đã làm qua hàng chục doanh nghiệp ở nhiều ngành, thấy nhiều kiểu sổ sách hơn một kế toán doanh nghiệp thấy trong cả chục năm. Đó là lý do nhiều người vào kiểm toán ba năm rồi chuyển sang làm kế toán trưởng, kiểm soát tài chính hay phân tích ở doanh nghiệp.

Mặt trái là áp lực mùa cao điểm, thường từ đầu năm tới khoảng cuối quý một và giữa năm, khi doanh nghiệp cần báo cáo tài chính đã kiểm toán. Làm thêm giờ dài và đi công tác nhiều là chuyện bình thường ở các nấc dưới.

Các nấc trong công ty kiểm toán và vai trong một cuộc kiểm toán

Tên gọi có thể dùng tiếng Việt hoặc tiếng Anh tuỳ công ty. Thời gian là khoảng tham khảo hay gặp.

NấcVai trong cuộc kiểm toánThời gian (tham khảo)
Trợ lý kiểm toán bậc 1–3Làm các khoản mục được giao: tiền, công nợ, hàng tồn kho, chi phí; chứng kiến kiểm kê; gửi thư xác nhận2–3 năm cho cả ba bậc
Trưởng nhóm kiểm toán (senior)Điều hành đội tại hiện trường, làm khoản mục khó, soát giấy tờ làm việc của trợ lý, trao đổi với kế toán khách hàng2–3 năm
Giám sát (supervisor) hoặc trợ lý chủ nhiệmTheo dõi nhiều cuộc cùng lúc, chuẩn bị kế hoạch, soát trước khi chuyển chủ nhiệm1–2 năm
Chủ nhiệm kiểm toán (manager)Lập kế hoạch, xác định rủi ro trọng yếu, soát toàn bộ hồ sơ, làm việc với ban giám đốc khách hàng3–5 năm
Chủ nhiệm cấp cao, giám đốcPhụ trách danh mục khách hàng, phát triển khách mới, đào tạo độiKhông cố định
Thành viên góp vốn (partner)Ký báo cáo kiểm toán, chịu trách nhiệm cuối cùng về ý kiến kiểm toán, điều hành công tyTheo quyết định của các thành viên

Nấc ký báo cáo kiểm toán là nấc có điều kiện pháp lý: người ký phải là kiểm toán viên hành nghề đã đăng ký theo quy định. Các nấc dưới không cần chứng chỉ để làm việc, nhưng không có chứng chỉ thì sẽ dừng lại ở khoảng nấc chủ nhiệm.

Mỗi nấc được đánh giá dựa trên gì

Trợ lý. Giấy tờ làm việc sạch, ít bị trả về; hiểu vì sao làm thủ tục đó chứ không chỉ làm theo mẫu; đúng hạn; thái độ với khách hàng. Trợ lý bậc ba thường đã được giao tự làm những khoản mục đơn giản từ đầu tới cuối.

Senior. Điều hành được đội ở hiện trường, phân việc hợp lý, phát hiện được vấn đề trọng yếu và báo kịp lên chủ nhiệm. Senior giỏi là người khiến chủ nhiệm ít phải sửa hồ sơ.

Manager. Quản lý được nhiều cuộc song song, kiểm soát thời gian và chi phí của cuộc kiểm toán, giữ quan hệ tốt với khách mà vẫn giữ được tính độc lập khi bất đồng ý kiến.

Giám đốc và partner. Ngoài chuyên môn còn là khả năng mang khách hàng về, giữ khách, và chịu trách nhiệm về chất lượng của công ty. Lên partner thường là quyết định góp vốn, gắn với thoả thuận giữa các thành viên.

Ở mọi nấc. Tính độc lập và đạo đức nghề nghiệp. Vi phạm quy định về độc lập như có quan hệ tài chính với khách hàng là lỗi nặng có thể chấm dứt sự nghiệp kiểm toán.

Một mùa kiểm toán nhìn từ từng nấc

Cùng một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính năm, mỗi nấc trải qua những việc rất khác nhau. Ví dụ giả định về một khách hàng sản xuất cỡ vừa ở Đồng Nai:

Giai đoạnTrợ lýSeniorManager và partner
Trước cuối nămÍt tham gia, có khi đi chứng kiến kiểm kêChuẩn bị danh sách tài liệu, lịch làm việc với kế toán kháchLập kế hoạch, đánh giá rủi ro trọng yếu, xác định mức trọng yếu
Làm việc tại hiện trườngLàm các khoản mục được giao, gửi thư xác nhận công nợ, chọn mẫu chứng từĐiều hành đội, làm doanh thu, giá vốn, hàng tồn kho, xử lý vấn đề phát sinhGhé hiện trường, trao đổi với ban giám đốc khách về vấn đề lớn
Sau hiện trườngHoàn thiện giấy tờ làm việc theo ghi chú soátGom bút toán điều chỉnh đề xuất, viết thư quản lý nhápSoát hồ sơ, thống nhất điều chỉnh với khách, ký báo cáo

Nhìn theo cột sẽ thấy cái thang đổi gì: trợ lý trả lời câu hỏi "số này có đúng không", senior trả lời "đội đã kiểm đủ chưa", còn manager và partner trả lời "báo cáo này có đáng tin để ký không". Lên nấc là đổi câu hỏi mình chịu trách nhiệm trả lời.

Chứng chỉ kiểm toán viên: mốc bắt buộc ở nấc ký báo cáo

Theo Luật Kiểm toán độc lập năm 2011 và văn bản hướng dẫn, người ký báo cáo kiểm toán phải có chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp thông qua kỳ thi, và đăng ký hành nghề tại một doanh nghiệp kiểm toán. Kỳ thi gồm nhiều môn, thường thi trong vài năm; điều kiện dự thi gồm bằng cấp chuyên ngành và số năm kinh nghiệm thực tế. Bạn nên tra văn bản hiện hành để biết điều kiện cụ thể.

Bên cạnh chứng chỉ trong nước, nhiều người trong ngành học chứng chỉ quốc tế về kế toán và kiểm toán. Một số chứng chỉ quốc tế được xét miễn một phần môn thi trong nước theo quy định, nhưng không tự động thay chứng chỉ kiểm toán viên để ký báo cáo. Nhiều công ty hỗ trợ học phí kèm cam kết làm việc một thời gian.

Về thời điểm, người trong nghề thường khuyên bắt đầu thi khi đang ở nấc senior, vì lúc đó đã đủ kinh nghiệm để hiểu nội dung và còn đủ thời gian trước khi lên manager. Thi xong muộn quá, bạn có thể đủ năng lực làm manager mà chưa có tư cách ký, và điều đó chặn đường lên các nấc trên.

Rời kiểm toán sau vài năm: những ngả thường gặp

Nhiều người không định ở kiểm toán tới partner mà dùng nó làm bệ phóng. Thời điểm rời thường gặp là sau khi làm senior một hai năm, hoặc sau khi lên manager. Ngả phổ biến nhất là sang doanh nghiệp làm kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm soát tài chính; người từng là manager kiểm toán thường được nhận ở nấc quản lý tài chính.

Ngả thứ hai là sang kiểm toán nội bộ hoặc khối rủi ro của ngân hàng, công ty bảo hiểm, tập đoàn. Kỹ năng đánh giá kiểm soát và đọc hồ sơ dùng lại gần như nguyên vẹn. Ngả thứ ba là sang tư vấn tài chính, thẩm định giá trị doanh nghiệp, hoặc phân tích đầu tư.

Khi chuyển, tên chức vụ thường không quy đổi trực tiếp. Senior kiểm toán ba năm có thể vào doanh nghiệp ở nấc kế toán tổng hợp hoặc trưởng nhóm; manager kiểm toán có thể vào ở nấc kế toán trưởng hoặc kiểm soát tài chính. Hãy so phạm vi việc và grade, không chỉ so tên.

Lương trong công ty kiểm toán đổi thế nào theo nấc

Công ty kiểm toán thường có khung lương rõ cho từng nấc, xét điều chỉnh mỗi năm cùng kỳ xét lên. Lên một nấc thường kéo theo bước tăng lương cố định khá rõ, vì công ty muốn giữ người giỏi trước khi họ bị doanh nghiệp khác mời. Thưởng cuối năm phụ thuộc kết quả đánh giá và kết quả kinh doanh của công ty.

Ở nấc trợ lý, lương cố định thường khiêm tốn so với số giờ làm mùa cao điểm; một số công ty trả thêm cho làm ngoài giờ, một số không. Từ nấc manager, phần thưởng và phụ cấp chiếm tỷ trọng lớn hơn. Ở nấc partner, thu nhập gắn với lợi nhuận của công ty theo phần vốn góp, không còn là lương theo nghĩa thông thường.

Bài không ghi con số; lương khác nhau giữa nhóm công ty kiểm toán lớn có yếu tố nước ngoài và công ty trong nước, giữa thành phố lớn và tỉnh khác. Hãy tra khảo sát lương ngành kiểm toán hiện hành và hỏi rõ chính sách làm ngoài giờ, hỗ trợ học chứng chỉ khi nhận việc.

Câu hỏi thường gặp

Senior trong công ty kiểm toán là gì?

Senior là trưởng nhóm kiểm toán tại hiện trường, điều hành các trợ lý, làm những khoản mục khó và soát giấy tờ làm việc trước khi chuyển lên chủ nhiệm. Đây thường là nấc thứ hai sau trợ lý, sau khoảng hai tới ba năm làm việc.

Trợ lý kiểm toán bao lâu thì lên senior?

Khoảng thường gặp là hai tới ba năm, đi qua các bậc trợ lý một, hai, ba. Người có giấy tờ làm việc sạch, hiểu bản chất thủ tục và được khách hàng đánh giá tốt thường lên đúng hạn. Đây là con số tham khảo, tuỳ công ty.

Có cần chứng chỉ kiểm toán viên để làm manager không?

Không phải mọi công ty đều bắt buộc để lên manager, nhưng không có chứng chỉ kiểm toán viên thì không thể ký báo cáo kiểm toán. Vì vậy người muốn lên các nấc trên thường thi chứng chỉ khi đang ở nấc senior.

Partner công ty kiểm toán là gì?

Partner là thành viên góp vốn của công ty kiểm toán, ký báo cáo kiểm toán và chịu trách nhiệm cuối cùng về ý kiến kiểm toán. Thu nhập gắn với lợi nhuận công ty theo phần vốn góp. Lên partner là quyết định của các thành viên hiện có.

Làm kiểm toán bao nhiêu năm thì nên chuyển sang doanh nghiệp?

Không có mốc chung. Nhiều người chuyển sau khi làm senior một hai năm, khi đã đủ kinh nghiệm điều hành; số khác chuyển sau khi lên manager để vào nấc quản lý tài chính. Nên cân nhắc mục tiêu dài hạn và chứng chỉ đang học.

Mô hình lên hoặc ra trong kiểm toán nghĩa là gì?

Là cách nói về việc công ty kiểm toán xét lên đều đặn mỗi năm; người không đạt yêu cầu nấc kế sau một thời gian thường tự rời đi. Mô hình này giữ tỷ lệ người ở mỗi nấc ổn định, nhưng tạo áp lực ở các năm đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138