ChucVu.comChức Vụ
Cấp bậc trong công ty

Thang chức vụ trong startup: vì sao ít cấp mà mỗi người gánh việc rộng

Startup thường chỉ có nhà sáng lập, trưởng mảng và thành viên. Vì sao thang phẳng, các tầng mọc thêm khi công ty lớn lên và chức danh startup được quy đổi ra sao.

Five young Vietnamese founders and staff gathered around a single shared table in a small loft office, one sketching on sticky notes, top-down angle, plants and mixed daylight

Phần lớn startup giai đoạn đầu chỉ có ba tầng: nhà sáng lập (thường một người giữ vai giám đốc điều hành), các trưởng mảng như trưởng sản phẩm, trưởng kỹ thuật, trưởng tăng trưởng, và các thành viên. Thang phẳng vì ít người, cần quyết nhanh và không đủ ngân sách nuôi tầng quản lý. Mỗi người vì vậy gánh việc rộng hơn nhiều so với cùng chức danh ở công ty lớn.

Thang phẳng không đứng yên: khi công ty lớn lên, các tầng mọc thêm theo những mốc khá dễ đoán. Bài này giải thích vì sao startup ít cấp, các tầng xuất hiện khi nào, chức danh startup được quy đổi thế nào khi chuyển sang công ty lớn và những điều người vào startup nên hỏi về nấc của mình.

Vì sao startup chọn thang phẳng

Ít người thì không cần nhiều tầng. Một công ty mười lăm người mà có ba tầng quản lý thì gần nửa số người là sếp. Thang phẳng để mỗi người làm việc trực tiếp, ít khâu chuyển giao.

Tốc độ quan trọng hơn quy trình. Startup thường phải thử, sai và sửa trong vài tuần. Mỗi tầng phê duyệt thêm vào là thêm vài ngày chờ. Người làm được giao quyền quyết trong phạm vi của mình để khỏi phải hỏi.

Ngân sách hẹp. Người quản lý giỏi đắt và khó tuyển. Startup giai đoạn đầu ưu tiên người trực tiếp làm ra sản phẩm và khách hàng, để nhà sáng lập tạm kiêm phần quản lý.

Việc thay đổi nhanh hơn chức danh. Một người vào làm chăm sóc khách hàng có thể sau sáu tháng đang lo cả quy trình vận hành. Đặt nhiều nấc cố định sẽ lỗi thời trước khi kịp dùng.

Cái giá phải trả. Thang phẳng dồn quyết định về nhà sáng lập, khiến họ thành nút cổ chai khi công ty đông lên. Người làm cũng khó biết mình đang tiến bộ hay không vì không có nấc nào để nhìn. Một số startup bù bằng buổi trò chuyện định kỳ về phát triển nghề nghiệp, nói rõ việc mới mỗi người đã nhận thêm trong quý.

Các tầng mọc thêm theo quy mô

Mốc số người dưới đây là khoảng thường gặp, tham khảo; mỗi startup đi một nhịp khác tuỳ ngành và tốc độ tăng.

Quy môCấu trúc thường gặpDấu hiệu cần tầng mới
Dưới 10 ngườiNhà sáng lập, mọi người báo cáo thẳngNhà sáng lập không còn kịp trả lời mọi câu hỏi
10–30 ngườiNhà sáng lập, vài trưởng mảng kiêm làm trực tiếp, thành viênTrưởng mảng không còn thời gian làm việc chuyên môn
30–80 ngườiBan điều hành nhỏ, trưởng bộ phận, trưởng nhóm, thành viênCác nhóm dẫm chân nhau, cần người phối hợp
80–150 ngườiCó giám đốc chức năng, quản lý cấp trung, bắt đầu có khung levelĐánh giá và lương cần chuẩn chung
Trên 150 ngườiDần giống công ty vừa, có nhánh chuyên gia và nhánh quản lýCần quy chế phân quyền bằng văn bản

Mỗi lần thêm tầng là một lần đau: người đang báo cáo thẳng nhà sáng lập giờ phải báo qua một trưởng bộ phận mới, có khi được tuyển từ ngoài. Startup làm tốt sẽ nói rõ từ trước: ai sẽ lên quản lý, ai ở lại làm chuyên môn, và việc thêm tầng không phải là hạ cấp ai.

Chức danh to, phạm vi nhỏ: chuyện quy đổi khi chuyển việc

Startup hay đặt chức danh lớn: "head of marketing" cho người phụ trách marketing một mình, "giám đốc công nghệ" cho người dẫn đội năm lập trình viên. Đây không phải nói quá, vì người đó thật sự lo toàn bộ mảng của công ty. Nhưng khi chuyển sang công ty lớn, chức danh này thường được quy đổi về nấc trưởng nhóm hoặc quản lý tuyến đầu, theo số người và ngân sách từng quản.

Ngược lại, người từ startup sang mang theo một thứ công ty lớn đánh giá cao: đã làm trọn từ đầu tới cuối, tự xây quy trình từ số không, quen làm việc khi thiếu người. Trong hồ sơ, nên viết phạm vi thật bên cạnh chức danh, ví dụ Trưởng marketing, startup giáo dục khoảng hai mươi người, phụ trách một mình rồi dẫn nhóm ba người, tự quản ngân sách quảng cáo. Dòng này giúp nhà tuyển dụng đặt bạn đúng nấc thay vì đoán.

Khi chuyển từ công ty lớn sang startup thì ngược lại: chức danh có thể lên một hai nấc, nhưng đừng xem đó là thăng chức về phạm vi. Bạn có thể mất đội ngũ hỗ trợ, quy trình sẵn có và phải làm cả những việc trước đây giao cho người khác. Ví dụ giả định: chị Mai rời vị trí chuyên viên chính marketing ở một công ty hàng tiêu dùng để làm trưởng marketing cho một startup mười tám người. Tên chức vụ lên hai nấc, nhưng tháng đầu chị tự viết nội dung, tự chạy quảng cáo, tự đi gặp đối tác in ấn, những việc trước đây có ba bộ phận làm thay.

Tầng điều hành đầu tiên: khi nhà sáng lập thôi ôm hết

Bước chuyển khó nhất của startup thường xảy ra quanh mốc vài chục người, khi nhà sáng lập phải giao bớt việc điều hành. Họ thường tuyển hoặc cất nhắc ba vị trí trước tiên: người lo vận hành hằng ngày (có nơi gọi giám đốc vận hành), người lo tài chính và người lo kỹ thuật hoặc sản phẩm. Ba người này cùng nhà sáng lập tạo thành ban điều hành nhỏ, và từ đây, nhân viên không còn báo cáo thẳng cho nhà sáng lập nữa.

Với người làm lâu, thay đổi này dễ bị cảm nhận như bị đẩy xa. Một nhân viên quen nhắn trực tiếp cho nhà sáng lập giờ phải đi qua trưởng bộ phận mới. Startup làm tốt sẽ công bố sơ đồ báo cáo mới rõ ràng, giải thích lý do và giữ một kênh trò chuyện định kỳ giữa nhà sáng lập với toàn công ty để không ai thấy mình bị gạt ra.

Đây cũng là lúc chức danh bắt đầu có ý nghĩa về thứ bậc. Trước đó "trưởng mảng" chủ yếu nói ai lo việc gì; sau đó, trưởng mảng nào báo cáo cho ai trong ban điều hành sẽ quyết định nấc thật của họ. Người muốn lên tầng điều hành nên chuẩn bị từ trước bằng việc làm chủ ngân sách và kế hoạch của mảng mình.

Người vào startup nên hỏi gì về nấc của mình

Ở startup, nhiều điều không có trong văn bản, nên hỏi thẳng lúc nhận việc giúp tránh hiểu lầm về sau:

  • Mình báo cáo cho ai, và nếu công ty tăng người thì người đó có thay đổi không?
  • Phạm vi quyết định của mình tới đâu: tự quyết những gì, chi tới mức nào?
  • Khi công ty thêm tầng quản lý, mình được ưu tiên xét lên vị trí đó hay sẽ tuyển từ ngoài?
  • Công ty có kế hoạch dựng khung level ở quy mô nào, và mình sẽ được xếp ra sao khi có khung?
  • Nếu được đề nghị quyền chọn mua cổ phần thay một phần lương, điều kiện nhận, thời gian gắn bó và cách định giá thế nào?

Câu cuối liên quan đến tài sản và rủi ro cá nhân. Bài này không khuyên nhận hay không nhận quyền chọn cổ phần; chỉ nên hiểu rõ điều kiện, đọc kỹ thoả thuận và nếu cần, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về các điều khoản trước khi ký.

Người vào sớm và người vào sau

Người vào sớm thường lên trưởng mảng. Mười người đầu tiên thường thành trưởng mảng khi công ty lớn lên, vì họ hiểu sản phẩm và khách hàng nhất. Nhưng không phải ai cũng hợp làm quản lý, và lên trưởng mảng rồi bị thay bằng người có kinh nghiệm từ ngoài là chuyện thường gặp.

Người vào sau có thể nhảy cao hơn. Khi startup gọi vốn lớn, họ hay tuyển người dày kinh nghiệm từ công ty lớn vào thẳng nấc giám đốc chức năng, trên đầu những người vào sớm. Điều này gây khó chịu nếu không được giải thích từ trước.

Cách giữ vị trí khi công ty lớn. Người vào sớm muốn đi tiếp nên chủ động học kỹ năng quản lý ở quy mô lớn hơn trước khi công ty cần: tuyển người, xây quy trình, quản ngân sách. Hoặc chọn rõ nhánh chuyên gia nếu không muốn quản người.

Trao đổi thẳng về con đường. Hỏi nhà sáng lập: khi công ty gấp đôi, vai của mình sẽ ra sao. Startup tốt sẽ trả lời rõ ràng, không hứa hẹn chung chung.

Lương trong thang phẳng

Startup giai đoạn đầu thường trả lương cơ bản thấp hơn hoặc ngang thị trường, bù bằng phạm vi việc rộng, cơ hội học nhanh và với một số vị trí là quyền chọn mua cổ phần. Vì ít tầng, chênh lương giữa thành viên và trưởng mảng thường không lớn; người có kỹ năng khan hiếm có thể nhận cao hơn trưởng mảng của mình.

Khi startup dựng khung level, lương của từng người được xếp lại vào dải, và lúc này hay lộ ra những chênh lệch do thoả thuận riêng trước đó. Người làm lâu nên hỏi rõ lương mình sẽ được điều chỉnh thế nào khi có khung. Mức cụ thể cần đối chiếu khảo sát lương theo ngành hiện hành; các mốc trong bài chỉ là tham khảo.

Một lưu ý khi so lời mời từ startup và công ty lớn: hãy tách phần tiền chắc chắn nhận (lương, thưởng cam kết) khỏi phần phụ thuộc tương lai của công ty (quyền chọn cổ phần, thưởng khi gọi vốn). Phần thứ hai có thể có giá trị hoặc không, nên không nên dùng nó để bù cho phần lương thiếu hụt mà bạn cần cho chi tiêu hằng tháng.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao startup ít cấp quản lý?

Vì ít người, cần ra quyết định nhanh và ngân sách hẹp. Mỗi tầng quản lý thêm vào làm chậm quyết định và tốn chi phí, nên startup để mọi người làm việc trực tiếp với nhà sáng lập hoặc trưởng mảng.

Head of trong startup tương đương chức vụ gì ở công ty lớn?

Tuỳ phạm vi thật. Nếu người đó quản ít người và ngân sách nhỏ, thường được quy đổi về trưởng nhóm hoặc quản lý tuyến đầu. Nếu quản đội lớn và chịu kết quả cả mảng, có thể tương đương trưởng phòng hoặc giám đốc bộ phận.

Startup bao nhiêu người thì cần thêm cấp quản lý?

Không có mốc cố định, nhưng khoảng ba mươi đến tám mươi người, tham khảo, là lúc nhiều startup cần thêm tầng trưởng nhóm và trưởng bộ phận. Dấu hiệu thật là nhà sáng lập và trưởng mảng không còn kịp xử lý mọi việc.

Làm startup có lên chức nhanh hơn không?

Thường nhanh hơn về chức danh và phạm vi việc, nhất là với người vào sớm. Nhưng khi công ty lớn, vị trí quản lý có thể được giao cho người tuyển từ ngoài, nên cần trao đổi rõ con đường của mình.

Có nên nhận chức danh lớn khi chuyển sang startup không?

Có thể nhận nếu phạm vi việc phù hợp, nhưng nên hiểu đó không phải thăng chức theo nghĩa công ty lớn. Hãy hỏi rõ số người, ngân sách, quyền quyết và kế hoạch phát triển của công ty trước khi so với vị trí hiện tại.

Người vào startup đầu tiên có chắc được làm quản lý không?

Không chắc. Người vào sớm có lợi thế hiểu công ty, nhưng khi startup gọi vốn và tăng người nhanh, nhiều vị trí quản lý được giao cho người có kinh nghiệm quy mô lớn. Chủ động học quản lý hoặc chọn rõ nhánh chuyên gia giúp giữ vị trí.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138