ChucVu.comChức Vụ
Công nghệ thông tin

Thang chức vụ đội sản phẩm: BA, product owner, product manager và giám đốc

Đội sản phẩm có thang riêng: BA, product owner, product manager, senior PM, trưởng nhóm sản phẩm rồi giám đốc sản phẩm. Mỗi nấc quyết định tới đâu, lên bằng gì.

A small Vietnamese product team stands around a wall covered in blank sticky notes, one woman moving a note, others watching, bright startup office, wide shot from the side

Thang chức vụ của đội sản phẩm ở công ty công nghệ thường đi từ chuyên viên phân tích nghiệp vụ (BA) hoặc product owner, lên product manager, senior product manager, trưởng nhóm sản phẩm rồi giám đốc sản phẩm. Càng lên cao, câu hỏi bạn chịu trách nhiệm càng đổi từ "làm cái này thế nào cho đúng" sang "nên làm cái gì" và cuối cùng là "công ty nên theo đuổi sản phẩm nào".

Ba vai BA, product owner và product manager hay bị gộp hoặc gọi lẫn, nên bài không cố định nghĩa từng tên mà đặt chúng lên thang theo mức quyết định. Bạn sẽ thấy mỗi nấc được giao loại quyết định nào, cần bằng chứng gì để lên nấc kế, người vào nghề sản phẩm thường đi từ đâu, và cấu phần lương thay đổi ra sao.

Thang sản phẩm xếp theo mức quyết định

Bảng mô tả công ty sản phẩm cỡ vừa. Ở công ty gia công, phần trên của thang ngắn hơn vì quyết định "làm gì" nằm phía khách hàng.

NấcQuyết định được giaoPhạm viBằng chứng để lên nấc kế
BAYêu cầu viết ra đã đủ rõ để làm chưaMột tính năng, một dự ánYêu cầu ít phải sửa, nhóm kỹ thuật tin tài liệu
Product ownerThứ tự việc trong danh sách tồn đọng của một nhómMột nhóm phát triểnNhóm làm đúng việc giá trị nhất, ít làm lại
Product managerLàm tính năng nào, vì sao, đo thành công bằng gìMột mảng sản phẩmChỉ số của mảng cải thiện nhờ quyết định của mình
Senior product managerHướng đi của mảng trong một hai nămMảng lớn hoặc nhiều nhómKế hoạch dài hạn được lãnh đạo duyệt và đi đúng
Trưởng nhóm sản phẩmPhân bổ người và nguồn lực giữa các mảngNhiều product managerĐội PM dưới quyền tự đứng được
Giám đốc sản phẩmDanh mục sản phẩm của công tyToàn công tySản phẩm đóng góp vào mục tiêu kinh doanh

Lưu ý cột cuối: bằng chứng lên nấc của nghề sản phẩm khó đo hơn nghề kỹ thuật, vì kết quả đến chậm và chịu ảnh hưởng của nhiều người. Người làm sản phẩm giỏi luôn ghi lại quyết định, lý do và kết quả đo được sau đó.

BA và product owner: nấc làm rõ và sắp thứ tự

BA đứng giữa người dùng nghiệp vụ và nhóm kỹ thuật: phỏng vấn người dùng, vẽ luồng nghiệp vụ, viết yêu cầu, trả lời câu hỏi của lập trình viên và kiểm thử. BA giỏi được đo bằng một điều đơn giản: tài liệu của họ có khiến nhóm phải hỏi lại ít không, và tính năng làm xong có đúng cái người dùng cần không. BA phổ biến ở công ty gia công, ngân hàng, doanh nghiệp làm phần mềm nội bộ.

Product owner, thường gặp ở nhóm làm theo khung Scrum, giữ danh sách tồn đọng và quyết định thứ tự. Mỗi lần nhóm lên kế hoạch cho chu kỳ mới, product owner phải trả lời được vì sao việc này đứng trước việc kia. Ở nhiều công ty Việt Nam, BA kiêm luôn vai product owner, hoặc product owner thực chất là BA có thêm quyền sắp thứ tự.

Điều kiện thường gặp để từ nấc này lên product manager: đã từng nói "không" với một yêu cầu kèm lý do được chấp nhận, đã từng đề xuất một tính năng xuất phát từ quan sát người dùng chứ không phải từ yêu cầu được giao, và biết đọc số liệu sử dụng sản phẩm.

Product manager và senior PM: nấc quyết định làm gì

Product manager sở hữu một vấn đề, không phải một danh sách việc. Ví dụ giả định: chị Hà phụ trách mảng thanh toán của một ứng dụng bán hàng. Việc của chị không phải làm đủ các yêu cầu được gửi tới mà là giảm tỷ lệ người bỏ dở ở bước thanh toán. Chị chọn làm gì, bỏ gì, đo bằng chỉ số nào.

Đo bằng kết quả, không bằng số tính năng phát hành. PM phát hành mười tính năng mà chỉ số không đổi bị đánh giá thấp hơn PM phát hành hai tính năng làm chỉ số nhích rõ. Đây là khác biệt cốt lõi so với nấc BA hay product owner.

Associate PM là nấc tập sự. Một số công ty có nấc associate product manager cho người mới, được giao một phần nhỏ của mảng và có PM kèm. Nấc này thường kéo dài một tới hai năm (tham khảo).

Senior PM nhìn xa hơn chu kỳ phát hành. Người ở nấc này viết hướng đi cho mảng trong một hai năm, thuyết phục lãnh đạo cấp nguồn lực, và kèm các PM mới. Họ cũng là người được gọi khi hai mảng tranh nhau một nhóm kỹ thuật.

Trưởng nhóm sản phẩm và giám đốc sản phẩm

Trưởng nhóm sản phẩm, tiếng Anh hay gọi group product manager hoặc head of product tuỳ quy mô, quản lý một nhóm product manager. Việc chính chuyển sang con người và phân bổ: mảng nào được thêm người, mảng nào tạm dừng, PM nào cần kèm thêm kỹ năng gì. Ở nấc này, thời gian tự tay viết yêu cầu gần như không còn.

Giám đốc sản phẩm, ở công ty lớn có khi gọi chief product officer, chịu trách nhiệm cho danh mục sản phẩm của cả công ty và ngồi cùng ban điều hành. Người ở nấc này phải nói được ngôn ngữ của tài chính và kinh doanh: sản phẩm nào mang về doanh thu, sản phẩm nào là đầu tư dài hạn, sản phẩm nào nên dừng. Giám đốc sản phẩm thường báo cáo cho tổng giám đốc.

Điều kiện thường gặp để lên hai nấc này: đã từng lập và thực hiện hướng đi cho một mảng có kết quả rõ, đã kèm ít nhất vài PM tự đứng được, và đã từng đề xuất dừng một sản phẩm hay một tính năng lớn khi số liệu cho thấy nó không hiệu quả. Quyết định dừng đúng lúc được coi trọng không kém quyết định làm.

Ở công ty khởi nghiệp nhỏ, nhà sáng lập thường tự giữ vai giám đốc sản phẩm. Người được tuyển làm PM đầu tiên ở đó sẽ gánh việc của nhiều nấc cùng lúc, học nhanh nhưng cũng dễ thiếu người kèm.

Người vào nghề sản phẩm thường đi từ đâu

Rất ít người bắt đầu sự nghiệp bằng chức danh product manager. Các lối vào phổ biến, kèm điểm mạnh mang theo và chỗ phải học thêm:

  • Từ BA: mạnh về làm rõ yêu cầu, cần học thêm đọc số liệu và ra quyết định ưu tiên.
  • Từ lập trình viên: mạnh về đánh giá khả thi kỹ thuật, cần học nói chuyện với người dùng và bỏ thói quen tự đề xuất cách làm thay nhóm.
  • Từ kiểm thử: hiểu sản phẩm và các trường hợp biên rất kỹ, cần học tư duy thị trường.
  • Từ kinh doanh, chăm sóc khách hàng: hiểu khách hàng thật, cần học cách làm việc với nhóm kỹ thuật và viết yêu cầu đủ rõ.
  • Từ thiết kế trải nghiệm: mạnh về nghiên cứu người dùng, cần học thêm về kinh doanh và ưu tiên.

Chuyển ngang vào nghề sản phẩm thường bắt đầu ở nấc product owner hoặc associate PM, kể cả khi bạn đã là senior ở nghề cũ. Bước lùi danh nghĩa này thường được bù lại sau hai ba năm nếu bạn chứng minh được kết quả.

Những vấp váp hay gặp khi mới lên product manager

Vẫn làm việc của BA. Mới lên PM, nhiều người tiếp tục viết tài liệu yêu cầu thật chi tiết vì đó là việc quen tay, trong khi phần việc mới là chọn vấn đề và đo kết quả bị bỏ trống. Nếu nhóm có BA, hãy giao phần tài liệu cho BA và dành thời gian nói chuyện với người dùng, đọc số liệu.

Nhận hết yêu cầu từ cấp trên và khách hàng. PM không nói được "chưa" sẽ có một danh sách tồn đọng dài vô tận và nhóm kỹ thuật làm mà không biết vì sao. Cách nói hay dùng: "Việc này đứng sau việc X vì X ảnh hưởng tới nhiều người dùng hơn; nếu anh chị thấy khác, mình cùng xem lại số liệu."

Không đặt chỉ số trước khi làm. Phát hành xong mới đi tìm số liệu chứng minh tính năng có ích là thói quen phổ biến. PM đi lên nhanh luôn ghi trước: tính năng này thành công khi chỉ số nào thay đổi, trong bao lâu.

Đứng về một phía. PM nghiêng hẳn về kinh doanh thì nhóm kỹ thuật kiệt sức, nghiêng hẳn về kỹ thuật thì sản phẩm đẹp mà không ai mua. Nấc senior PM đòi khả năng giữ thăng bằng giữa các phía, và đó cũng là thứ được nhìn vào khi xét lên trưởng nhóm sản phẩm.

Lương ở thang sản phẩm thay đổi thế nào

Bài không ghi con số; mức hiện hành bạn nên tra trong khảo sát lương ngành công nghệ mới nhất và tin tuyển cùng nấc, cùng loại công ty. Lương nghề sản phẩm chênh mạnh giữa công ty sản phẩm, công ty gia công và doanh nghiệp truyền thống có khối công nghệ.

Về cấu trúc, BA và product owner thường có lương cứng theo nấc như các vị trí kỹ thuật cùng cấp. Từ product manager trở lên, phần thưởng gắn với chỉ số của mảng sản phẩm chiếm tỷ trọng lớn hơn, và ở công ty khởi nghiệp hay công ty sản phẩm thường có cổ phần hoặc quyền chọn cổ phần. Trưởng nhóm và giám đốc sản phẩm có thêm phụ cấp quản lý.

Cùng nấc, người có kinh nghiệm với một ngành khó (tài chính, y tế, thương mại điện tử quy mô lớn) hoặc từng làm sản phẩm có hàng triệu người dùng thường được trả cao hơn. Khi đàm phán, bằng chứng mạnh nhất là chỉ số đã cải thiện nhờ quyết định của bạn, trình bày dưới dạng trước và sau.

Câu hỏi thường gặp

BA có lên được product manager không?

Được, đây là một trong những lối vào nghề sản phẩm phổ biến nhất. BA cần học thêm đọc số liệu sử dụng, tự đề xuất vấn đề cần giải chứ không chờ yêu cầu, và quen với việc chịu trách nhiệm cho kết quả. Bước chuyển thường đi qua product owner hoặc associate PM.

Product owner và product manager, nấc nào cao hơn?

Ở công ty có cả hai, product manager thường cao hơn vì quyết định làm gì cho cả một mảng, còn product owner sắp thứ tự việc cho một nhóm. Nhưng nhiều công ty dùng hai tên cho cùng một vai, nên cần đọc mô tả việc thay vì chỉ so tên.

Mất bao lâu để lên senior product manager?

Không có mốc cứng; thường gặp khoảng ba đến năm năm làm PM (tham khảo). Điều kiện thật là bạn đã tự lập và thực hiện được hướng đi dài hạn cho một mảng, có kết quả đo được, và kèm được PM khác.

Giám đốc sản phẩm báo cáo cho ai?

Thường là tổng giám đốc. Ở một số công ty, giám đốc sản phẩm và giám đốc kỹ thuật ngang hàng, cùng báo cáo cho tổng giám đốc; ở nơi khác, khối sản phẩm nằm dưới giám đốc công nghệ. Sơ đồ này nói nhiều về việc công ty coi trọng góc kinh doanh hay góc kỹ thuật hơn.

Làm sản phẩm có cần biết lập trình không?

Không bắt buộc, nhưng hiểu đủ để đánh giá một việc khó hay dễ, đọc được ước lượng của nhóm kỹ thuật và không hứa bừa với khách hàng là rất có lợi. Ở các sản phẩm thiên về nền tảng kỹ thuật, nền lập trình gần như là điều kiện ngầm.

Chuyển từ kinh doanh sang làm sản phẩm có bị hạ cấp không?

Thường sẽ bắt đầu ở nấc product owner hoặc associate PM dù trước đó bạn đã là trưởng nhóm kinh doanh. Đổi lại, hiểu biết về khách hàng giúp bạn lên nhanh hơn nếu học được cách làm việc với nhóm kỹ thuật và đo kết quả bằng số liệu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138