ChucVu.comChức Vụ
Sản xuất, xây dựng, kho vận

Cấp bậc trong công ty may: công nhân, tổ trưởng, chuyền trưởng, trưởng xưởng

Thang cấp bậc của công ty may từ công nhân may, thợ đa năng, tổ trưởng, chuyền trưởng tới trưởng xưởng, cùng các thang riêng của cắt, kỹ thuật, hoàn thành và lương.

Long rows of sewing machines with Vietnamese seamstresses working under soft white light in a garment workshop, colorful fabric bundles, overhead view, calm rhythm

Trong công ty may, thang cấp bậc ở khối sản xuất thường là: công nhân may, công nhân đa năng, tổ trưởng, chuyền trưởng, trưởng xưởng hoặc quản đốc, rồi giám đốc sản xuất hoặc giám đốc nhà máy. Bên cạnh chuyền may còn các bộ phận cắt, kỹ thuật, hoàn thành, kho phụ liệu, mỗi bộ phận có thang riêng nhưng cùng dồn về trưởng xưởng.

Ngành may có hai nét riêng ảnh hưởng tới cách lên chức: chuyền chạy theo mã hàng thay đổi liên tục, và phần lớn công nhân hưởng lương theo sản phẩm. Phần dưới vẽ sơ đồ báo cáo, việc của từng nấc, các bộ phận ngoài chuyền, điều kiện lên chuyền trưởng và trưởng xưởng, cùng cách lương đổi khi lên chức.

Sơ đồ báo cáo trong một xưởng may

Một xưởng may quy mô vừa thường có chuỗi báo cáo như sau: công nhân may → tổ trưởng → chuyền trưởng → trưởng xưởng → giám đốc sản xuất. Song song là công nhân cắt → tổ trưởng cắt → trưởng bộ phận cắt → trưởng xưởng và công nhân hoàn thành, đóng gói → tổ trưởng hoàn thành → trưởng bộ phận hoàn thành → trưởng xưởng.

Ở nhiều xưởng, tổ và chuyền gần như trùng nhau: một chuyền khoảng ba mươi tới năm mươi người chia làm hai, ba tổ theo cụm công đoạn, ví dụ tổ thân trước, tổ thân sau, tổ ráp. Ở xưởng nhỏ, không có tổ trưởng, chuyền trưởng quản thẳng cả chuyền. Ở nhà máy lớn hàng nghìn công nhân, trên chuyền trưởng còn có trưởng khu hoặc phó quản đốc phụ trách năm, bảy chuyền.

Kỹ thuật chuyền và QC chuyền thường đứng cạnh chuyền nhưng không báo cáo cho chuyền trưởng. Kỹ thuật chuyền thuộc phòng kỹ thuật, QC chuyền thuộc phòng chất lượng. Cách bố trí này giúp người kiểm và người hướng dẫn không chịu áp lực sản lượng trực tiếp từ chuyền trưởng, và là điểm khách hàng nước ngoài hay hỏi khi đến đánh giá nhà máy.

Các nấc trên chuyền may

Bảng dưới mô tả các nấc trên chuyền may, kèm thứ người ở mỗi nấc được đánh giá. Thời gian ở mỗi nấc chỉ là khoảng tham khảo.

NấcViệc chínhĐược đánh giá bằngThời gian (tham khảo)
Công nhân mayMay một hoặc vài công đoạn theo phân côngSản lượng theo giờ, tỷ lệ hàng phải sửaMột tới ba năm
Công nhân đa năngMay được nhiều loại máy, nhiều công đoạn, đứng thay khi thiếu ngườiSố công đoạn làm thạo, độ ổn định khi đổi mãMột tới ba năm
Tổ trưởngChia việc trong tổ, kèm người mới, theo dõi sản lượng tổSản lượng tổ, số người nghỉ, hàng lỗi của tổHai tới năm năm
Chuyền trưởngCân chuyền, vào mã hàng mới, giữ kế hoạch ngày, phối hợp kỹ thuật và QCHiệu suất chuyền, đúng hạn giao, thời gian vào mã mớiBa tới bảy năm
Trưởng xưởng hoặc quản đốcĐiều phối các chuyền và bộ phận cắt, hoàn thành; nhân lực, kỷ luật, chi phíHiệu suất xưởng, giao hàng đúng hạn, chi phí trên sản phẩmKhông cố định

Nấc công nhân đa năng là nấc nhiều xưởng không gọi tên nhưng rất quan trọng: người đứng được nhiều máy là nguồn chính để chọn tổ trưởng, và là người được giữ lại khi đơn hàng ít.

Các bộ phận ngoài chuyền may và thang riêng của từng bộ phận

Không phải ai trong công ty may cũng đi lên bằng chuyền. Các bộ phận dưới đây có thang riêng, có khi thăng tiến nhanh hơn chuyền may vì ít người cạnh tranh.

Bộ phậnThang thường gặpĐặc điểm khi lên chức
CắtCông nhân trải vải, cắt, đánh số; tổ trưởng cắt; trưởng bộ phận cắtCần hiểu sơ đồ giác mẫu, tính tiêu hao vải; sai một lớp cắt là hỏng cả bàn
Kỹ thuật, mẫuThợ may mẫu, kỹ thuật chuyền, trưởng nhóm kỹ thuật, trưởng phòng kỹ thuậtLên bằng tay nghề và khả năng hướng dẫn chuyền vào mã mới nhanh
Định mức, cân chuyền (IE)Nhân viên đo thời gian thao tác, kỹ sư định mức, trưởng nhóm định mứcThường cần học thêm về đo thời gian, bố trí chuyền; hay chuyển sang quản lý sản xuất
Hoàn thành, đóng góiCông nhân là, gấp, đóng thùng; tổ trưởng; trưởng bộ phận hoàn thànhChịu áp lực cuối kỳ giao hàng, phải hiểu yêu cầu đóng gói của từng khách
Kho nguyên phụ liệuNhân viên kho, thủ kho phụ liệu, trưởng khoLên bằng độ chính xác số liệu, quan hệ chặt với kế hoạch và cắt

Người làm kỹ thuật chuyền hoặc định mức vài năm thường có lợi thế khi xét lên chuyền trưởng hoặc trưởng xưởng, vì đã quen cả cách làm ra sản phẩm lẫn cách đo năng suất.

Chuyền trưởng ngành may gánh những việc gì

Cân chuyền mỗi khi đổi mã hàng. Mỗi mã hàng có số công đoạn và thời gian khác nhau. Chuyền trưởng cùng kỹ thuật và định mức xếp người vào công đoạn sao cho không chỗ nào ùn, không chỗ nào ngồi chờ.

Rút ngắn thời gian vào mã mới. Những ngày đầu một mã mới, sản lượng thường thấp. Chuyền trưởng giỏi là người kéo chuyền lên năng suất ổn định nhanh nhất mà không tăng hàng lỗi.

Giữ kế hoạch ngày. Nhận chỉ tiêu từ trưởng xưởng, theo dõi theo giờ, quyết định chuyển người, xin tăng ca hay báo trễ sớm để kế hoạch kịp điều chỉnh.

Phối hợp với QC và kỹ thuật. Khi QC báo lỗi, chuyền trưởng phải xử lý ngay ở công đoạn gây lỗi, không đẩy hàng lỗi xuống hoàn thành.

Giữ người. Ngành may biến động nhân lực cao. Chuyền trưởng là người đầu tiên biết ai sắp nghỉ, ai đang gặp khó khăn, và quyết định nhiều tới việc chuyền giữ được thợ giỏi.

Điều kiện thường gặp để lên chuyền trưởng và trưởng xưởng

Mỗi công ty có cách xét riêng, nhưng người được chọn thường có những điểm chung sau.

  • Lên chuyền trưởng: đã làm tổ trưởng hoặc công nhân đa năng vài năm, thạo phần lớn công đoạn của loại hàng chính, đã từng đứng thay chuyền trưởng khi vắng.
  • Lên chuyền trưởng: biết đọc tài liệu kỹ thuật của mã hàng, hiểu bảng định mức thời gian, tính được số người cần cho từng công đoạn.
  • Lên trưởng xưởng: đã chạy chuyền ổn định với nhiều loại mã hàng, từng phụ trách hoặc hỗ trợ bộ phận cắt hoặc hoàn thành.
  • Lên trưởng xưởng: hiểu chi phí trên sản phẩm, biết đọc báo cáo hiệu suất, làm việc được với phòng kế hoạch, kho và đại diện khách hàng.
  • Ở công ty làm hàng xuất khẩu: nắm được các yêu cầu về điều kiện lao động, an toàn mà khách hàng hay đánh giá, vì trưởng xưởng thường là người tiếp đoàn đánh giá.

Bằng cấp không phải điều kiện cứng ở nhiều công ty may, nhưng khoá học về quản lý sản xuất may, định mức, an toàn lao động là điểm cộng rõ khi có nhiều ứng viên cho một ghế.

Những chỗ hay vấp trong năm đầu làm chuyền trưởng

Chỗ vấp thứ nhất là ôm việc của tổ trưởng. Người vừa lên từ tổ trưởng quen đứng sát máy, thấy công đoạn nào chậm là ngồi xuống may hộ. Làm vậy một hai lần thì được lòng, làm thường xuyên thì không còn ai nhìn toàn chuyền, đến lúc mã hàng mới vào thì cả chuyền rối vì không có người cân lại.

Chỗ vấp thứ hai là coi QC như đối thủ. Khi QC chặn hàng, chuyền trưởng mới hay tìm cách cho qua để kịp sản lượng trong giờ. Hàng lỗi sau đó dồn xuống bộ phận hoàn thành hoặc bị khách trả lại, và người bị hỏi trách nhiệm vẫn là chuyền trưởng. Chuyền trưởng có kinh nghiệm làm ngược lại: mời QC chỉ ra công đoạn gây lỗi, sửa ngay tại công đoạn đó, ghi vào sổ để lần vào mã sau tránh trước.

Chỗ vấp thứ ba là không nói chuyện với người sắp nghỉ. Ngành may biến động người rất nhanh, và chuyền mất một thợ đa năng giữa mùa cao điểm là mất nhiều ngày sản lượng. Ví dụ giả định: chị Lan, chuyền trưởng năm đầu, mỗi tuần dành vài phút hỏi chuyện riêng từng tổ trưởng về người trong tổ. Nhờ vậy chị biết sớm hai người định nghỉ vì con nhỏ, đề xuất chuyển họ sang ca phù hợp và giữ được người. Việc này không có trong bảng chỉ tiêu nhưng là thứ trưởng xưởng nhìn vào khi chọn người lên nấc tiếp theo.

Lương ngành may thay đổi thế nào khi lên chức

Phần lớn công nhân may hưởng lương theo sản phẩm hoặc lương thời gian cộng thưởng năng suất. Người may nhanh, ít lỗi có thu nhập khá ngay ở nấc công nhân. Khi lên tổ trưởng, nhiều công ty chuyển sang lương thời gian cộng phụ cấp trách nhiệm và thưởng theo sản lượng của tổ, nên có trường hợp thu nhập thực nhận không tăng bao nhiêu, thậm chí giảm trong vài tháng đầu.

Chuyền trưởng thường hưởng lương cố định cao hơn, cộng thưởng theo hiệu suất chuyền và giao hàng đúng hạn. Trưởng xưởng có phần thưởng gắn với kết quả cả xưởng và có khi gắn với chi phí. Khoảng cách giữa chuyền trưởng và trưởng xưởng thường lớn hơn khoảng cách giữa công nhân giỏi và tổ trưởng.

Mức cụ thể khác nhau nhiều giữa vùng, giữa doanh nghiệp làm hàng gia công và doanh nghiệp tự thiết kế, giữa công ty trong nước và vốn nước ngoài. Trước khi nhận chức mới, nên hỏi rõ cách tính lương mới, thưởng tính theo chỉ tiêu nào, có giữ phần lương sản phẩm trong giai đoạn chuyển tiếp không. Tham khảo thêm khảo sát lương ngành dệt may và tin tuyển dụng cùng khu vực.

Câu hỏi thường gặp

Chuyền trưởng may và tổ trưởng may khác nhau thế nào?

Tổ trưởng phụ trách một nhóm công nhân trong chuyền, lo chia việc và sản lượng của tổ. Chuyền trưởng phụ trách cả chuyền, lo cân chuyền, vào mã hàng mới, giữ kế hoạch ngày và phối hợp với kỹ thuật, QC. Ở xưởng nhỏ không có tổ trưởng thì chuyền trưởng quản thẳng.

Công nhân may lên chuyền trưởng mất bao lâu?

Thường mất vài năm, qua nấc công nhân đa năng và tổ trưởng. Người thạo nhiều công đoạn, đã từng đứng thay chuyền trưởng và hiểu định mức sẽ nhanh hơn. Khoảng thời gian này chỉ để tham khảo, tuỳ quy mô và tốc độ mở rộng của công ty.

Trưởng xưởng may và quản đốc may có phải là một không?

Ở nhiều công ty hai tên gọi này chỉ cùng một vị trí, người phụ trách cả xưởng gồm các chuyền may, cắt và hoàn thành. Ở nhà máy lớn, quản đốc có thể phụ trách một khu vài chuyền, còn trưởng xưởng hoặc giám đốc xưởng đứng trên.

Kỹ thuật chuyền có lên được chuyền trưởng không?

Được, và đây là con đường khá phổ biến vì kỹ thuật chuyền hiểu rõ cách làm ra sản phẩm và cách hướng dẫn chuyền vào mã mới. Kỹ thuật chuyền cũng có thể đi tiếp lên trưởng nhóm kỹ thuật, trưởng phòng kỹ thuật.

Lên tổ trưởng may có bị giảm thu nhập không?

Có thể, trong trường hợp trước đó bạn hưởng lương sản phẩm cao và lên tổ trưởng thì chuyển sang lương thời gian cộng phụ cấp. Nên hỏi rõ cách tính lương mới, có giai đoạn chuyển tiếp hay không, trước khi nhận quyết định.

Làm ở bộ phận cắt hay hoàn thành có lên trưởng xưởng được không?

Được. Trưởng bộ phận cắt hoặc hoàn thành lâu năm thường hiểu tiêu hao vải, yêu cầu đóng gói và tiến độ giao hàng, là những thứ trưởng xưởng cần. Điểm còn thiếu thường là kinh nghiệm cân chuyền may, nên xin hỗ trợ chuyền vài tháng trước khi xét.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138