ChucVu.comChức Vụ
Cấp bậc trong công ty

Cấp bậc trong công ty Hàn Quốc: thang chức vụ và cách xưng hô theo cấp

Thang chức vụ công ty Hàn từ sawon, daeri, gwajang, chajang, bujang tới isa và sajang; mỗi nấc ở bao lâu, xưng hô theo cấp ra sao và người Việt nên lưu ý gì.

A Vietnamese junior employee bows slightly while handing a folder to an older manager at a standing desk, corridor of an electronics plant office, side view, crisp white light

Thang chức vụ quen thuộc của công ty Hàn Quốc đi từ sawon (nhân viên), juim (chủ nhiệm, có công ty không dùng), daeri (trợ lý trưởng nhóm), gwajang (trưởng nhóm hoặc trưởng phòng nhỏ), chajang (phó trưởng phòng), bujang (trưởng phòng hoặc trưởng bộ phận), lên tới nhóm điều hành isa, sangmu, jeonmu, busajang, sajang và hoejang. Mỗi nấc thường ở vài năm, và trong giao tiếp, người ta gọi nhau bằng chức vụ kèm hậu tố kính trọng chứ không gọi tên.

Thứ bậc ở công ty Hàn hiện rõ trong cách nói, cách ngồi, cách báo cáo, nên với người Việt mới vào, hiểu thang chức vụ cũng là hiểu cách cư xử hằng ngày. Bài này đi qua các nấc, khoảng thời gian thường gặp, cách xưng hô, xu hướng rút gọn thang ở nhiều công ty hiện nay và những gì người Việt nên lưu ý khi muốn đi lên.

Các nấc trong thang truyền thống

Tên gọi viết theo phiên âm Latinh thường gặp. Phần "thường gọi ở Việt Nam" là cách dịch phổ biến ở công ty Hàn tại Việt Nam, mỗi công ty có thể dịch khác.

NấcPhiên âmThường gọi ở Việt NamThời gian ở nấc, tham khảo
1sawonNhân viênBa đến bốn năm
2juimNhân viên chính, chủ nhiệmHai đến ba năm, nhiều công ty bỏ nấc này
3daeriTrợ lý trưởng nhóm, chuyên viênBa đến bốn năm
4gwajangTrưởng nhóm, trưởng phòng nhỏBốn đến năm năm
5chajangPhó trưởng phòngBốn đến năm năm
6bujangTrưởng phòng, trưởng bộ phậnKhông cố định
7isa, sangmu, jeonmuGiám đốc, giám đốc điều hành cấp caoTheo nhiệm kỳ, xét hằng năm
8busajang, sajangPhó tổng giám đốc, tổng giám đốcTheo bổ nhiệm
9hoejangChủ tịchThường là chủ sở hữu hoặc người sáng lập

Ranh giới quan trọng nằm ở gwajang và ở isa. Lên gwajang là bắt đầu được tính là quản lý, có người dưới quyền và chịu kết quả của nhóm. Lên isa là bước ra khỏi hàng ngũ người lao động thông thường để vào nhóm điều hành, thường theo hợp đồng có thời hạn và được xét lại hằng năm, nên cũng có thể không được gia hạn.

Xưng hô theo cấp trong công việc hằng ngày

Gọi chức vụ, không gọi tên. Người Hàn gọi cấp trên bằng chức vụ kèm hậu tố kính trọng "nim", ví dụ gwajang-nim, bujang-nim, hoặc họ kèm chức vụ khi cần phân biệt hai người cùng chức. Gọi thẳng tên cấp trên bị coi là thất lễ.

Người Việt với nhau. Trong công ty Hàn tại Việt Nam, đồng nghiệp người Việt thường gọi nhau anh chị như bình thường, nhưng khi nói chuyện với quản lý người Hàn hoặc trong cuộc họp có người Hàn, chuyển sang gọi theo chức vụ. Cách an toàn cho người mới: "Trưởng phòng Kim" khi nói tiếng Việt, hoặc dùng đúng chức vụ kèm "nim" khi nói tiếng Hàn.

Báo cáo theo thứ tự. Việc báo cáo đi đúng từng nấc: sawon báo daeri, daeri báo gwajang. Báo vượt cấp, kể cả khi cấp trên trực tiếp vắng, dễ gây khó chịu. Nếu bắt buộc phải báo vượt, nên nhắn trước cho cấp trên trực tiếp.

Ngôn ngữ cơ thể. Cúi chào khi gặp cấp trên, dùng hai tay khi đưa hoặc nhận tài liệu, đứng dậy khi người cấp cao vào phòng họp. Những cử chỉ nhỏ này được người quản lý Hàn để ý nhiều hơn người Việt thường nghĩ.

Lên nấc dựa vào gì

Thang truyền thống của công ty Hàn gắn chặt với thời gian: mỗi nấc có số năm tối thiểu trước khi được đưa vào danh sách xét. Những người cùng khoá tuyển thường lên cấp gần như cùng đợt ở các nấc đầu. Kỳ xét thăng cấp thường diễn ra mỗi năm một lần, kết quả công bố cùng lúc cho toàn công ty.

Ngoài thời gian, công ty xét điểm đánh giá các năm gần nhất, đôi khi kèm điểm ngoại ngữ (tiếng Anh hoặc tiếng Hàn tuỳ vị trí) và các khoá đào tạo nội bộ bắt buộc cho nấc mới. Người có điểm đánh giá thấp liên tiếp có thể bị giữ lại nấc cũ trong khi người cùng khoá đi lên, và đây là tín hiệu rõ ràng về vị trí của họ trong mắt công ty.

Ở cấp quản lý, quan hệ với cấp trên và khả năng giữ nhóm ổn định được tính nhiều. Người quản lý Hàn thường đánh giá cao người chịu trách nhiệm khi nhóm gặp sự cố, nhận việc gấp không phàn nàn và giữ đúng hạn đã hứa. Ngược lại, người giỏi chuyên môn nhưng hay tranh luận công khai với cấp trên thường đi chậm hơn.

Một chi tiết người mới ít để ý: ở nhiều công ty Hàn, danh sách người được thăng cấp được công bố công khai cho cả công ty. Người cùng khoá không có tên trong danh sách thường được quản lý gặp riêng để nói lý do và điều cần cải thiện trước kỳ sau. Hãy chủ động xin buổi gặp này nếu quản lý chưa hẹn.

Xu hướng rút gọn thang ở nhiều công ty hiện nay

Nhiều công ty Hàn, nhất là ở mảng công nghệ và dịch vụ, đã đơn giản hoá thang chức vụ trong những năm gần đây. Các thay đổi thường gặp:

  • Gộp các nấc dưới quản lý thành hai, ba nấc chuyên môn, gọi chung bằng một chữ như "pro" hoặc gọi tên kèm hậu tố lịch sự, bỏ cách gọi theo sawon, daeri.
  • Giữ chức vụ quản lý cho người thật sự có nhóm: trưởng nhóm, trưởng bộ phận, thay cho việc ai lâu năm cũng thành gwajang.
  • Xét lên nấc chuyên môn theo năng lực, có thể nhanh hơn thang truyền thống với người có thành tích.
  • Công ty con ở Việt Nam đôi khi đổi theo công ty mẹ, đôi khi vẫn giữ thang cũ vì nhân viên đã quen.

Khi phỏng vấn ở công ty Hàn, hỏi thẳng công ty đang dùng thang truyền thống hay thang rút gọn, và vị trí đang tuyển tương đương nấc nào. Câu trả lời giúp bạn đoán được tốc độ lên cấp và cách người ta sẽ gọi bạn trong công ty.

Những lỗi hay gặp khiến người mới đi chậm

Im lặng khi chưa xong việc. Quản lý Hàn muốn biết tiến độ thường xuyên, kể cả khi chưa có kết quả. Người mới hay chờ làm xong mới báo, trong khi cấp trên đã hỏi hai lần. Báo ngắn mỗi ngày một dòng tình trạng tránh được phần lớn căng thẳng.

Nhận việc mà không hỏi hạn. Việc giao miệng thường kèm kỳ vọng ngầm về thời gian. Hỏi lại "hạn chót là khi nào, cần ở dạng nào" ngay lúc nhận việc không bị coi là thiếu tôn trọng, ngược lại cho thấy bạn nghiêm túc.

Từ chối thẳng trước đông người. Không đồng ý với cấp trên là chuyện bình thường, nhưng nói ra trước cả phòng họp dễ bị hiểu là thách thức. Cách được đón nhận hơn là ghi nhận yêu cầu, rồi gặp riêng để trình bày khó khăn kèm phương án khác.

Bỏ qua các buổi gắn kết. Bữa ăn nhóm, buổi liên hoan cuối quý là nơi quản lý quan sát cách nhân viên cư xử ngoài giờ. Không bắt buộc phải ở lại muộn, nhưng vắng mặt thường xuyên khiến bạn ít được biết tới khi xét lên nấc.

Người Việt ở công ty Hàn thường đi tới đâu

Ở nhiều nhà máy và văn phòng vốn Hàn tại Việt Nam, người Việt lên đều tới daeri, gwajang; người làm lâu và nói tốt tiếng Hàn có thể lên chajang, bujang. Các vị trí quản lý cao nhất của pháp nhân, cùng những vị trí giữ tiền và kế hoạch, thường do người Hàn biệt phái đảm nhiệm. Một số công ty đã có người Việt ở nấc giám đốc bộ phận, đặc biệt trong nhân sự, sản xuất và bán hàng nội địa.

Yếu tố giúp người Việt đi lên nhanh: dùng được tiếng Hàn trong công việc, hiểu cách báo cáo theo nấc, giữ quan hệ tốt với quản lý người Hàn và đồng nghiệp người Việt cùng lúc, đóng vai cầu nối khi có hiểu lầm văn hoá. Người làm phiên dịch nội bộ lâu năm đôi khi chuyển sang quản lý hành chính hoặc nhân sự nhờ hiểu rõ cả hai phía.

Ví dụ giả định: chị Hằng vào một công ty điện tử vốn Hàn làm nhân viên kế hoạch sản xuất, năm thứ tư lên daeri, năm thứ chín lên gwajang phụ trách nhóm kế hoạch sáu người. Chị lên được nhờ học tiếng Hàn tới mức họp được với công ty mẹ và vì là người giữ lịch sản xuất ổn định qua hai mùa cao điểm. Mốc thời gian chỉ để minh hoạ.

Lương và phụ cấp thay đổi theo nấc

Lương ở công ty Hàn thường gồm lương cơ bản theo nấc và năm, phụ cấp chức vụ cho nấc quản lý, phụ cấp ngoại ngữ, phụ cấp đi lại và thưởng theo kết quả kinh doanh. Bước tăng rõ nhất là lúc lên gwajang và lên bujang. Ở nấc isa trở lên, cơ cấu đổi hẳn sang hợp đồng điều hành với thưởng theo kết quả chiếm tỷ trọng lớn.

Làm thêm giờ là phần thu nhập đáng kể của nhân viên ở nhà máy Hàn, nên khi lên quản lý và không còn tính làm thêm giờ, thu nhập tháng có thể không tăng như kỳ vọng. Muốn so mức cụ thể, đối chiếu khảo sát lương khối doanh nghiệp vốn Hàn năm hiện hành và tính thu nhập cả năm, không chỉ lương tháng. Mọi khoảng thời gian trong bài chỉ là tham khảo.

Khi được đề nghị lên quản lý, hãy hỏi thêm về phụ cấp chức vụ được trả cố định hay theo kết quả, có giữ được phụ cấp ngoại ngữ không, và kỳ xét lương kế tiếp là khi nào. Ba câu này cho bạn bức tranh thu nhập thật của nấc mới.

Câu hỏi thường gặp

Gwajang là chức vụ gì trong công ty Hàn?

Gwajang là nấc quản lý đầu tiên trong thang truyền thống, thường dịch là trưởng nhóm hoặc trưởng phòng nhỏ. Người ở nấc này có nhân viên dưới quyền và chịu trách nhiệm kết quả của nhóm.

Bujang và chajang ai cao hơn?

Bujang cao hơn. Chajang là phó trưởng phòng, đứng giữa gwajang và bujang trong thang truyền thống. Bujang thường là trưởng phòng lớn hoặc trưởng bộ phận, báo cáo cho nhóm điều hành, còn chajang hỗ trợ và thay bujang khi được giao.

Ở công ty Hàn bao lâu thì lên trưởng nhóm?

Theo thang truyền thống, từ nhân viên lên gwajang thường mất khoảng tám đến mười năm, tham khảo. Công ty đã rút gọn thang và xét theo năng lực có thể nhanh hơn với người có thành tích tốt.

Có cần gọi cấp trên bằng chức vụ không?

Với cấp trên người Hàn thì nên, gọi chức vụ kèm hậu tố kính trọng hoặc họ kèm chức vụ. Với đồng nghiệp người Việt, gọi anh chị vẫn bình thường, nhưng trong cuộc họp có người Hàn nên chuyển sang cách gọi theo chức vụ.

Isa có phải là giám đốc không?

Isa là nấc đầu tiên của nhóm điều hành, thường dịch là giám đốc. Người ở nấc này thường làm việc theo hợp đồng điều hành có thời hạn, được xét lại hằng năm, khác với nhân viên ở các nấc dưới.

Tiếng Hàn có giúp lên chức nhanh hơn không?

Thường có, vì người dùng được tiếng Hàn làm việc trực tiếp với quản lý và công ty mẹ, ít phụ thuộc phiên dịch. Ở nhiều công ty, chứng chỉ tiếng Hàn còn được tính điểm hoặc phụ cấp khi xét lên nấc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138