Thang chức vụ marketing trong doanh nghiệp thường đi qua năm, sáu nấc: nhân viên marketing (executive), chuyên viên (specialist), trưởng nhóm hoặc chuyên viên cao cấp, quản lý marketing (manager), trưởng bộ phận (head of marketing) và giám đốc marketing. Từ nấc quản lý trở lên, người làm thôi tự tay sản xuất nội dung hay chạy quảng cáo mà chuyển sang lo kế hoạch, ngân sách và con người.
Khác với khối kinh doanh có doanh số làm thước, marketing lên nấc dựa vào phạm vi việc được giao trọn: một kênh, một chiến dịch, một nhãn hàng, rồi cả danh mục sản phẩm. Bài này nói từng nấc làm gì, cái hay làm người ta đứng yên một chỗ, các ngả chuyên sâu và cách cơ cấu thu nhập thay đổi; tên chức danh tiếng Anh giữ nguyên vì ngành dùng phổ biến.
Các nấc marketing ở doanh nghiệp vừa và lớn
Thời gian là khoảng tham khảo, khác nhau nhiều giữa công ty hàng tiêu dùng, công nghệ, bất động sản hay dịch vụ.
| Nấc | Phạm vi được giao trọn | Thời gian thường gặp (tham khảo) |
|---|---|---|
| Nhân viên marketing (executive) | Một phần việc trong chiến dịch: đăng bài, theo dõi số liệu một kênh, chuẩn bị sự kiện | Một tới hai năm |
| Chuyên viên (specialist) | Trọn một kênh hoặc một mảng: quảng cáo trả phí, nội dung, tối ưu tìm kiếm, sự kiện | Hai tới ba năm |
| Trưởng nhóm, chuyên viên cao cấp | Một nhóm kênh hoặc một chiến dịch lớn, kèm hai tới năm người | Hai tới bốn năm |
| Quản lý marketing, quản lý nhãn hàng | Một nhãn hàng hoặc một dòng sản phẩm: kế hoạch năm, ngân sách, kết quả | Ba năm trở lên |
| Trưởng bộ phận marketing | Toàn bộ marketing của một mảng kinh doanh hoặc cả công ty vừa | Không có mốc |
| Giám đốc marketing | Chiến lược thương hiệu, danh mục sản phẩm, phối hợp ban giám đốc | Không có mốc |
Ở công ty nhỏ, người mang chức danh quản lý marketing thường kiêm hết từ viết bài tới chạy quảng cáo, và không có ai dưới quyền. Điều đó không sai, nhưng khi chuyển sang công ty lớn, bạn nên tự xếp mình theo phạm vi việc thật chứ không theo chữ "manager".
Executive lên specialist: từ làm theo lệnh tới làm chủ một kênh
Nhân viên marketing mới vào thường nhận việc theo đầu mục: viết mười bài cho trang mạng xã hội tuần này, đặt phòng cho buổi ra mắt, tổng hợp số liệu quảng cáo cuối tuần. Người giao việc là chuyên viên hoặc quản lý, và chất lượng được đo bằng chuyện làm đúng hạn, đúng yêu cầu.
Lên chuyên viên là khi bạn được giao trọn một kênh với một mục tiêu, và tự quyết cách đạt mục tiêu đó. Ví dụ giả định: chuyên viên quảng cáo trả phí nhận ngân sách tháng và chỉ tiêu số khách tiềm năng, tự chia ngân sách giữa các nền tảng, tự thử nội dung, tự dừng nhóm quảng cáo kém. Quản lý chỉ xem kết quả và lý do.
Thứ quyết định bước lên này là bạn giải thích được số. Một nhân viên báo "tuần này lượt tiếp cận giảm" là mới làm tròn vai; người sẵn sàng lên chuyên viên sẽ nói giảm vì đâu, đã thử gì và tuần sau định làm gì. Khả năng đọc số liệu và rút ra quyết định quan trọng hơn số năm làm việc.
Một lối tắt nguy hiểm là nhảy việc sang công ty nhỏ để lấy chức danh lớn hơn trong khi việc thực tế vẫn là làm theo đầu mục. Bạn sẽ có danh thiếp đẹp, nhưng lần nhảy kế tiếp nhà tuyển dụng sẽ hỏi bạn đã tự quyết ngân sách bao giờ chưa.
Từ chuyên viên lên quản lý: những thứ mới phải học
Lập kế hoạch năm. Quản lý viết kế hoạch marketing năm cho nhãn hàng hoặc mảng mình: mục tiêu, thông điệp chính, lịch chiến dịch, phân bổ ngân sách theo quý. Chuyên viên chỉ góp phần kênh của mình.
Giữ ngân sách và giải trình. Bạn chịu trách nhiệm từng khoản chi, phải chứng minh chiến dịch đem lại gì cho doanh số hoặc thương hiệu. Người chỉ quen nói bằng lượt thích, lượt xem sẽ thấy khó.
Làm việc với khối kinh doanh. Quản lý marketing họp thường xuyên với trưởng phòng kinh doanh, nghe phàn nàn về chất lượng khách tiềm năng, điều chỉnh chương trình. Quan hệ này căng hay êm ảnh hưởng thẳng tới đánh giá của bạn.
Thuê và quản lý đơn vị ngoài. Chọn agency, viết yêu cầu công việc, duyệt sản phẩm, nghiệm thu. Đây là kỹ năng mà nhiều chuyên viên chưa từng làm, vì trước đó chỉ là người nhận bàn giao.
Dẫn người. Giao việc cho chuyên viên, chấm đánh giá, xử lý khi một người trễ hạn ảnh hưởng cả chiến dịch.
Các ngả chuyên sâu không phải lên quản lý
Marketing có nhiều mảng đủ sâu để đi lên bằng chuyên môn. Ở công ty lớn, các mảng này thường có bậc chuyên gia riêng song song với bậc quản lý:
- Quảng cáo trả phí và tăng trưởng: đi từ chuyên viên lên chuyên gia tăng trưởng, giữ ngân sách lớn và thiết kế thử nghiệm.
- Nội dung và biên tập: từ người viết lên biên tập viên trưởng, quyết giọng thương hiệu trên mọi kênh.
- Tối ưu tìm kiếm: từ chuyên viên lên trưởng mảng, làm việc chặt với đội kỹ thuật web.
- Nghiên cứu thị trường và thấu hiểu khách hàng: từ chuyên viên phân tích lên quản lý nghiên cứu, cung cấp số liệu cho cả ban giám đốc.
- Marketing thương mại tại điểm bán: thiết kế trưng bày, khuyến mại, làm sát với khối bán hàng.
- Quan hệ công chúng và truyền thông nội bộ: lên trưởng mảng truyền thông, xử lý khủng hoảng.
Đi theo ngả chuyên sâu không có nghĩa là thu nhập thấp hơn. Ở các công ty có thang chuyên gia rõ, bậc chuyên gia cao có thể tương đương quản lý về lương. Điều cần kiểm là công ty bạn có thật sự có thang đó trên giấy không, hay chỉ có lời hứa miệng.
Thu nhập thay đổi ra sao khi lên nấc
Nhân viên và chuyên viên: lương cứng là phần chính, thưởng thường theo năm hoặc theo kết quả chiến dịch. Một số mảng như quảng cáo trả phí có thêm thưởng gắn với số khách tiềm năng đạt chuẩn.
Quản lý: lương cứng tăng theo nấc, thêm phụ cấp trách nhiệm ở một số công ty, thưởng năm gắn với kết quả nhãn hàng như doanh số, thị phần hoặc mức độ nhận biết thương hiệu.
Trưởng bộ phận và giám đốc: thưởng gắn với kế hoạch công ty; ở tập đoàn có thể thêm quyền lợi dài hạn. Chênh lệch giữa các ngành rất lớn, hàng tiêu dùng và công nghệ thường trả cao hơn mặt bằng.
Một điểm hay bị bỏ qua: marketing ít có thưởng tháng như sales nên thu nhập ổn định nhưng ít bứt phá. Khi so lời mời làm việc, hãy so cả tổng năm gồm thưởng và phúc lợi, đồng thời tra khảo sát lương hiện hành theo đúng ngành và quy mô công ty.
Thang marketing khác nhau theo loại doanh nghiệp
Hàng tiêu dùng. Thang dài và rõ nhất: trợ lý nhãn hàng, quản lý nhãn hàng, quản lý nhóm nhãn hàng, giám đốc ngành hàng, rồi giám đốc marketing. Người quản lý nhãn hàng chịu cả doanh số lẫn lợi nhuận của nhãn, nên nấc này được coi như một giám đốc kinh doanh thu nhỏ. Lên nấc thường theo kỳ đánh giá năm và có hội đồng xét.
Công nghệ và phần mềm. Marketing thường chia theo sản phẩm hoặc theo giai đoạn khách hàng: thu hút, kích hoạt, giữ chân. Thang ngắn hơn, người giỏi số liệu lên nhanh, và ranh giới với đội sản phẩm khá mờ. Nhiều người ở đây đi sang ngả quản lý sản phẩm thay vì lên giám đốc marketing.
Bán cho doanh nghiệp. Marketing gắn chặt với khối kinh doanh, đo bằng số khách tiềm năng đạt chuẩn chuyển sang cho sales. Thang có thêm vị trí phối hợp hai khối. Người lên cao thường hiểu kỹ quy trình mua hàng của doanh nghiệp khách.
Bán lẻ và dịch vụ địa phương. Đội marketing nhỏ, một quản lý kiêm nhiều kênh, chương trình gắn với cửa hàng. Lên nấc phụ thuộc mở rộng chuỗi: có thêm cửa hàng thì có thêm vị trí quản lý marketing khu vực.
Bất động sản và tài chính. Marketing chịu áp lực ra khách theo từng dự án hoặc sản phẩm, chu kỳ làm việc dồn theo đợt mở bán, quy định về nội dung quảng cáo chặt hơn nên người lên cao cần hiểu cả phần tuân thủ.
Vì sao nhiều người đứng mãi ở nấc chuyên viên
Nấc chuyên viên là nấc đông người nhất trong marketing và cũng là nơi nhiều người dừng lại lâu. Nguyên nhân thường không phải thiếu năng lực làm kênh, mà là thiếu ba thứ của nấc trên.
Thứ nhất là chưa từng nhìn toàn cảnh. Người chạy quảng cáo giỏi nhưng chưa từng hỏi vì sao nhãn hàng chọn thông điệp này, chưa đọc báo cáo bán hàng, thì khó viết được kế hoạch năm. Cách sửa là xin dự họp lập kế hoạch dù chỉ ngồi nghe, và tự viết thử một bản kế hoạch cho nhãn hàng mình đang làm.
Thứ hai là chưa từng chịu trách nhiệm ngân sách. Nếu công ty chưa giao, hãy xin giữ trọn một chiến dịch nhỏ từ đầu tới cuối, tự trình bày kết quả. Thứ ba là ngại làm việc với người khác khối. Chuyên viên chỉ nói chuyện với agency và đồng nghiệp cùng phòng sẽ bất ngờ khi lên quản lý phải đứng giữa kinh doanh, tài chính và ban giám đốc.
Chuyển công ty đôi khi là cách nhanh để lên nấc, nhưng nên chọn nơi giao thêm phạm vi thật, không chỉ thêm chữ trên danh thiếp.
Câu hỏi thường gặp
Marketing executive làm bao lâu thì lên specialist?
Thường một tới hai năm, tuỳ công ty. Người lên được là người được giao trọn một kênh và tự giải thích được số liệu của kênh đó. Số năm chỉ là điều kiện phụ, phạm vi việc làm chủ được mới là chính.
Marketing manager ở công ty nhỏ có ngang công ty lớn không?
Thường không ngang. Ở công ty nhỏ, quản lý marketing có thể kiêm mọi việc và không có cấp dưới. Ở công ty lớn, vị trí này giữ ngân sách nhãn hàng và dẫn đội. Khi chuyển việc, hãy mô tả phạm vi thật thay vì dựa vào chức danh.
Không muốn làm quản lý thì marketing có đường đi lên không?
Có, ở các công ty có thang chuyên gia: tăng trưởng, nội dung, tối ưu tìm kiếm, nghiên cứu thị trường. Bậc chuyên gia cao có thể tương đương quản lý về lương. Hỏi rõ công ty có thang này trên văn bản không.
Head of marketing và giám đốc marketing khác gì nhau?
Ở nhiều công ty, trưởng bộ phận phụ trách marketing của một mảng hoặc của công ty vừa, còn giám đốc marketing lo chiến lược thương hiệu toàn công ty và ngồi cùng ban giám đốc. Ở công ty nhỏ hai vị trí có thể là một.
Lương marketing có thưởng theo tháng như sales không?
Phần lớn không. Marketing chủ yếu là lương cứng cộng thưởng năm hoặc theo chiến dịch. Một số mảng gắn số khách tiềm năng có thưởng theo kết quả. Thu nhập ổn định hơn sales nhưng ít bứt phá trong ngắn hạn.