ChucVu.comChức Vụ
Lương theo cấp bậc và lên chức

Lên một cấp trong công ty mất bao lâu: thời gian thường gặp ở mỗi nấc

Từ nhân viên lên chuyên viên, lên trưởng nhóm, trưởng phòng thường mất bao lâu, vì sao càng lên cao càng chậm, yếu tố nào làm nhanh hơn. Mốc thời gian chỉ để tham khảo.

An older Vietnamese mentor and a young colleague climb an outdoor staircase between two office buildings, both carrying laptop bags, seen from below, golden late afternoon light

Ở nhiều công ty cỡ vừa và lớn, thời gian ở mỗi nấc thường rơi vào khoảng một đến hai năm cho các nấc nhân viên đầu tiên, hai đến bốn năm cho nấc chuyên viên chính hoặc lên trưởng nhóm, và từ bốn năm trở lên cho các bước lên trưởng phòng, giám đốc (tham khảo). Càng lên cao càng chậm vì số ghế ít đi, chứ không chỉ vì việc khó hơn. Thời gian thật của từng người chênh nhiều theo tốc độ tăng trưởng của công ty, chu kỳ xét và việc ghế phía trên có trống hay không.

Bài đưa các khoảng thời gian thường gặp chỉ để làm mốc, không phải chuẩn để tự đánh giá mình nhanh hay chậm. Phần sau giải thích vì sao có khoảng chênh lớn, công ty xét lên cấp theo chu kỳ nào, và cách tự ước lượng con đường của chính mình trong công ty đang làm.

Khoảng thời gian thường gặp ở mỗi bước lên (tham khảo)

Bảng dựa trên thang chung của công ty cỡ vừa có khung cấp bậc. Mỗi ngành, mỗi công ty có thể nhanh hoặc chậm hơn đáng kể.

Bước lênKhoảng thời gian thường gặpThứ quyết định chính
Thực tập, thử việc lên nhân viên chính thứcVài thángHoàn thành thời gian thử việc, làm được việc cơ bản
Nhân viên lên chuyên viênKhoảng một đến hai nămTự làm trọn đầu việc, ít cần kèm
Chuyên viên lên chuyên viên chính, seniorKhoảng hai đến bốn nămXử lý việc khó, bắt đầu kèm người khác
Chuyên viên chính lên trưởng nhómKhoảng hai đến bốn nămCó ghế trống hoặc nhóm mới; đã dẫn được người
Trưởng nhóm lên trưởng phòngKhoảng ba đến năm nămGhế trưởng phòng trống; quản lý được nhiều nhóm, có kết quả phòng
Trưởng phòng lên giám đốc khốiThường từ năm năm trở lênRất ít ghế; cần tầm nhìn liên phòng, được ban lãnh đạo tin

Cộng các khoảng lại, một người đi thẳng từ nhân viên lên trưởng phòng ở cùng một công ty thường mất trên mười năm (tham khảo). Trên thực tế, phần lớn người lên trưởng phòng đã đổi công ty ít nhất một lần, vì ghế trống ở chỗ cũ không xuất hiện đúng lúc họ sẵn sàng.

Vì sao càng lên cao càng lâu

Lý do đầu tiên là hình tháp. Một phòng có thể có mười hai chuyên viên nhưng chỉ ba trưởng nhóm và một trưởng phòng. Lên chuyên viên chính phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của bạn, vì công ty có thể có nhiều chuyên viên chính cùng lúc. Lên trưởng nhóm, trưởng phòng thì phụ thuộc thêm việc ghế có trống không. Bạn sẵn sàng rồi mà người đang ngồi ghế đó chưa đi đâu, thì bạn vẫn phải chờ.

Lý do thứ hai là rủi ro. Một chuyên viên làm sai, ảnh hưởng thường gói trong một đầu việc. Một trưởng phòng chọn sai hướng, cả phòng lãng phí một năm. Công ty vì vậy muốn quan sát người ở cấp cao lâu hơn trước khi giao thêm, thường qua một chu kỳ kinh doanh trọn vẹn để thấy người đó xử lý cả lúc tốt lẫn lúc khó.

Lý do thứ ba ít được nói tới là bằng chứng ở cấp cao cần thời gian mới hiện ra. Kết quả của một chuyên viên thấy được sau vài tháng; kết quả của việc dẫn dắt một nhóm, giữ người, xây quy trình thì phải một hai năm mới đo được. Người lên trưởng nhóm sau một năm và muốn lên trưởng phòng ngay năm sau thường chưa có đủ bằng chứng về khả năng quản lý, dù họ rất giỏi chuyên môn.

Những yếu tố làm nhanh hoặc chậm hơn khoảng thường gặp

Tốc độ tăng trưởng của công ty. Công ty mở thêm chi nhánh, thêm sản phẩm thì ghế quản lý mới xuất hiện liên tục, người sẵn sàng được lên nhanh. Công ty đứng yên hoặc thu hẹp thì ghế ít, nhiều người giỏi xếp hàng chờ.

Người ở ghế phía trên. Người ngồi ghế trên được thăng tiếp, chuyển đi hoặc nghỉ hưu sẽ mở chỗ cho tầng dưới. Ở phòng mà trưởng phòng mới lên cách đây một năm, khả năng có ghế trống trong vài năm tới thấp.

Quy mô và loại hình. Công ty nhỏ ít tầng nên lên nhanh nhưng trần thấp. Tập đoàn nhiều tầng, quy trình xét chặt, mỗi bước lâu hơn nhưng đường đi dài hơn. Doanh nghiệp nhà nước thường có tiêu chuẩn thời gian giữ chức và quy trình bổ nhiệm riêng.

Ngành. Ngành mới, khan người như công nghệ, dữ liệu thường có tốc độ lên cấp nhanh hơn ngành truyền thống có nhiều người lâu năm.

Sự sẵn sàng di chuyển. Người chấp nhận chuyển sang chi nhánh khác, tỉnh khác hoặc bộ phận khác thường có thêm cơ hội lên vì ghế trống không phải lúc nào cũng ở đúng phòng mình.

Chu kỳ xét lên cấp và thời gian tối thiểu ở một bậc

Phần lớn công ty có quy trình bài bản không xét lên cấp rải rác mà gom vào một hoặc hai đợt mỗi năm, thường gắn với kỳ đánh giá hiệu suất. Điều này có hệ quả thực tế: nếu bạn sẵn sàng ngay sau đợt xét, bạn có thể phải chờ thêm gần một năm. Biết chu kỳ của công ty giúp bạn ước lượng thời gian sát hơn nhiều so với chỉ đếm số năm.

Nhiều công ty còn đặt thời gian tối thiểu ở một bậc trước khi được đề cử lên bậc kế, ví dụ giả định ít nhất mười hai tháng ở bậc hiện tại. Quy định này nhằm tránh đẩy người lên quá nhanh khi chưa có đủ bằng chứng, nhưng cũng có ngoại lệ cho trường hợp đặc biệt như được giao phụ trách một ghế đột ngột trống.

Ở chiều ngược lại, một số công ty có cơ chế xem xét khi người lao động ở một bậc quá lâu, ví dụ sau vài năm không lên bậc thì quản lý phải giải thích lý do và lập kế hoạch phát triển. Nếu công ty bạn có cơ chế này, đó là kênh chính thức để trao đổi về lộ trình. Hỏi phòng nhân sự ba câu: công ty xét lên cấp mấy lần một năm, có thời gian tối thiểu ở mỗi bậc không, và có cơ chế xem xét người ở bậc lâu không. Ba câu trả lời này cho bạn khung thời gian thật của công ty mình.

Lên bậc con trong cùng chức danh: những bước nhỏ ít ai đếm

Không phải lần lên cấp nào cũng đổi chức danh. Nhiều công ty chia một chức danh thành vài bậc con, ví dụ giả định chuyên viên bậc một, bậc hai, bậc ba, hoặc gắn thêm chữ cao cấp, chính vào sau chức danh. Mỗi bậc con thường có khung lương riêng hoặc một đoạn riêng trong khung chung, và được xét theo cùng chu kỳ với lần lên chức danh lớn.

Bậc con có ý nghĩa thực tế: nó cho người làm tốt được ghi nhận và tăng lương mà không phải chờ ghế quản lý trống. Ở công ty có bậc con, thời gian giữa hai lần đổi chức danh có thể dài, nhưng trong khoảng đó người làm tốt vẫn đi qua một hai bậc con. Khi so tốc độ thăng tiến với bạn bè ở công ty khác, cần hỏi cả bậc con, nếu không sẽ tưởng mình đứng yên trong khi thực ra đã lên hai nấc nhỏ.

Ngược lại, ở công ty không có bậc con, mọi lần ghi nhận đều phải dồn vào lần đổi chức danh, nên áp lực đẩy người lên chức danh sớm cao hơn, đôi khi dẫn tới có quá nhiều trưởng nhóm mà mỗi người chỉ quản lý một hai người. Hỏi phòng nhân sự xem chức danh của bạn có chia bậc con không, mỗi bậc con khác nhau ở loại việc gì, là cách đơn giản để biết bước tiếp theo của mình gần hơn bạn nghĩ hay không.

Kẹt hay đang đi đúng nhịp: các dấu hiệu phân biệt

Dấu hiệu đang đi đúng nhịp. Việc được giao khó dần lên dù chức danh chưa đổi; bạn được mời góp ý vào các quyết định của nhóm; quản lý nói cụ thể bạn còn thiếu gì cho bậc kế và có kế hoạch giao việc để bù chỗ thiếu.

Dấu hiệu đang kẹt vì ghế. Bạn đã làm phần lớn việc của bậc trên, kết quả đánh giá tốt nhiều kỳ, nhưng phòng không có ghế trống và công ty không mở thêm. Đây không phải lỗi của bạn, nhưng thời gian chờ có thể rất dài.

Dấu hiệu đang kẹt vì năng lực. Nhận xét đánh giá lặp lại cùng một điểm cần cải thiện qua nhiều kỳ, việc giao cho bạn không khó lên, người vào sau bạn được giao việc lớn hơn.

Dấu hiệu công ty không có lộ trình. Không ai nói được bậc kế đòi hỏi gì, lên chức phụ thuộc hoàn toàn vào ý kiến một người, những người lên trước bạn không có điểm chung nào rõ ràng.

Tự ước lượng thời gian lên cấp kế của mình

Năm bước giúp bạn có một con số dạng khoảng dựa trên dữ kiện của chính công ty mình, thay vì so với bạn bè ở công ty khác.

  1. Hỏi chu kỳ xét và thời gian tối thiểu ở bậc của công ty.
  2. Nhìn ba bốn người gần nhất đã lên bậc kế: họ ở bậc của bạn bao lâu, đã làm những việc gì trước khi lên.
  3. Đối chiếu yêu cầu của bậc kế với việc bạn đang làm, đánh dấu phần đã có bằng chứng và phần còn trống.
  4. Xem ghế phía trên có trống hoặc sắp có không, công ty có kế hoạch mở rộng không.
  5. Ghép ba thông tin trên thành một khoảng thời gian, và hẹn quản lý trực tiếp để kiểm lại ước lượng đó.

Nếu khoảng ước lượng dài hơn nhiều so với kế hoạch của bạn, đó là lúc cân nhắc hai hướng: bù phần năng lực còn thiếu để sẵn sàng khi ghế mở, hoặc tìm cơ hội ở bộ phận hay công ty khác có ghế phù hợp. Không có hướng nào đúng cho mọi người, nhưng biết khoảng thời gian thật giúp bạn chọn tỉnh táo hơn.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì lên được trưởng nhóm?

Ở nhiều công ty cỡ vừa, người đi từ nhân viên tới trưởng nhóm thường mất khoảng năm đến tám năm cộng dồn (tham khảo). Thời gian thật phụ thuộc nhiều vào việc có ghế trống hay nhóm mới được lập, cũng như bằng chứng bạn đã dẫn dắt được người khác.

Lên chức nhanh có phải lúc nào cũng tốt?

Không hẳn. Lên quá nhanh khi chưa có đủ kinh nghiệm có thể khiến bạn gặp khó ở vị trí mới và bị đánh giá kém, ảnh hưởng tới các bước sau. Lên nhanh tốt nhất khi việc được giao đã thật sự vượt bậc hiện tại và có người kèm ở vị trí mới.

Ở một cấp bao lâu thì gọi là quá lâu?

Không có mốc chung, nhưng nếu đã ở một bậc lâu gấp đôi thời gian những người khác trong công ty mất để lên bậc kế, đó là tín hiệu nên trao đổi với quản lý. Cần phân biệt kẹt vì thiếu ghế hay vì còn thiếu năng lực.

Công ty nhỏ có lên chức nhanh hơn công ty lớn không?

Thường nhanh hơn vì ít tầng và ít quy trình, nhưng trần cũng thấp hơn. Trưởng phòng ở công ty nhỏ có thể tương đương trưởng nhóm ở công ty lớn về phạm vi việc. Khi so tốc độ, cần so cả độ cao của nấc.

Có nên đổi công ty để lên chức nhanh hơn?

Nhiều người lên trưởng phòng sau khi đổi công ty ít nhất một lần, vì ghế trống ở chỗ cũ không xuất hiện đúng lúc. Tuy vậy, chức danh mới ở công ty khác cần được đánh giá theo phạm vi việc thật, không chỉ theo tên gọi.

Thời gian thử việc có tính vào thời gian ở bậc không?

Tuỳ quy chế từng công ty. Một số nơi tính thời gian ở bậc từ ngày ký hợp đồng chính thức, một số tính từ ngày bắt đầu làm việc. Nên hỏi phòng nhân sự để ước lượng đúng thời điểm đủ điều kiện xét.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138