ChucVu.comChức Vụ
Kinh doanh, marketing, bán lẻ

Cấp bậc nhân viên kinh doanh: sales, trưởng nhóm, giám sát, giám đốc kinh doanh

Thang chức vụ của khối kinh doanh văn phòng: các nấc từ sales mới vào tới giám đốc kinh doanh, mỗi nấc gánh chỉ tiêu gì và cần gì để lên nấc kế.

A young Vietnamese saleswoman in a navy blazer walks out of a glass office lobby in Da Nang carrying a slim laptop bag, seen from behind, bright noon light

Thang chức vụ của khối kinh doanh văn phòng thường có sáu nấc: nhân viên kinh doanh mới (thử việc), nhân viên kinh doanh, nhân viên kinh doanh cao cấp hoặc phụ trách khách hàng lớn, trưởng nhóm, trưởng phòng hoặc giám sát kinh doanh, và giám đốc kinh doanh. Công ty lớn chèn thêm giám đốc khu vực giữa trưởng phòng và giám đốc kinh doanh, còn công ty nhỏ có khi chỉ có ba nấc: nhân viên, trưởng nhóm, giám đốc.

Điều làm thang này khác các khối khác là thước đo lên nấc khá rõ ràng: doanh số, số khách hàng giữ được, và về sau là doanh số của cả đội bạn dẫn. Thời gian ở mỗi nấc vì thế dao động rất rộng; người mạnh có thể lên trưởng nhóm sau hơn một năm, người khác ở nấc nhân viên năm, sáu năm. Bên dưới là việc của từng nấc, điều kiện thường gặp để đi lên, và cơ cấu thu nhập đổi ra sao khi bạn rời phần việc bán trực tiếp.

Sáu nấc của khối kinh doanh văn phòng

Bảng xếp từ thấp lên cao, theo mô hình hay gặp ở công ty bán sản phẩm, dịch vụ cho doanh nghiệp khác. Thời gian ở mỗi nấc là khoảng tham khảo; mỗi công ty tự đặt quy chế riêng.

NấcChịu trách nhiệm chínhThời gian thường gặp (tham khảo)
Nhân viên kinh doanh thử việcHọc sản phẩm, gọi và gặp khách theo danh sách được giao, chốt các đơn nhỏ dưới kèm cặpHai tới sáu tháng
Nhân viên kinh doanhTự tìm khách, tự chốt, giữ chỉ tiêu cá nhân theo tháng hoặc quýMột tới ba năm
Nhân viên kinh doanh cao cấp, phụ trách khách hàng lớnGiữ nhóm khách quan trọng, đàm phán hợp đồng dài, kèm người mớiHai tới bốn năm
Trưởng nhóm kinh doanhDẫn ba tới tám người, chia khách, họp số hằng tuần, vẫn tự bán một phầnHai tới bốn năm
Trưởng phòng hoặc giám sát kinh doanhChịu chỉ tiêu cả phòng, tuyển và cho nghỉ người, đề xuất chính sách giá, chiết khấuBa năm trở lên
Giám đốc kinh doanhLập kế hoạch doanh thu năm, chia thị trường, làm việc với ban giám đốc về sản phẩm và ngân sáchKhông có mốc

Tên gọi trên danh thiếp không đồng nhất giữa các công ty. Có nơi gọi nấc thứ năm là giám sát, có nơi gọi là quản lý kinh doanh, có nơi dùng tên tiếng Anh. Khi so hai công ty, đừng nhìn tên mà nhìn ba thứ: bạn có người dưới quyền không, chỉ tiêu bạn chịu là của riêng bạn hay của nhóm, và bạn có quyền quyết giá hay không.

Nấc nhân viên: thứ gì thật sự được tính

Doanh số là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ. Quản lý xem doanh số của bạn có đều không. Một người đạt chỉ tiêu ba tháng liền bằng nhiều khách nhỏ thường được đánh giá cao hơn một người vượt gấp đôi trong một tháng nhờ một hợp đồng may mắn rồi trắng tay hai tháng sau.

Tỷ lệ giữ khách nói lên tay nghề. Khách mua lần hai, lần ba cho thấy bạn bán đúng nhu cầu chứ không ép. Ở các công ty bán dịch vụ thuê bao hoặc hợp đồng năm, chỉ số này được đưa thẳng vào đánh giá cuối năm.

Sổ sách khách hàng sạch sẽ. Ghi đủ lần gặp, lần gọi, lý do khách từ chối vào hệ thống quản lý khách hàng của công ty. Người ghi chép kỹ được giao khách lớn sớm hơn, vì quản lý thấy được cách bạn làm, không chỉ thấy kết quả.

Không gây sự cố công nợ. Chốt đơn mà để khách nợ quá hạn, hoặc hứa điều kiện giao hàng vượt khả năng của kho, là vết khó xoá. Nhiều công ty trừ thưởng hoặc giữ thưởng tới khi khách trả đủ tiền, và người hay để lại nợ xấu ít khi được đề bạt.

Chủ động học sản phẩm. Nhân viên trả lời được câu hỏi kỹ thuật mà không phải chạy về hỏi phòng kỹ thuật thường được giao khách khó. Đó là bước chuẩn bị tự nhiên cho nấc cao cấp.

Từ nhân viên giỏi lên trưởng nhóm: bước khó nhất của thang

Bước chuyển từ người bán giỏi sang người dẫn nhóm là chỗ nhiều người vấp. Lý do đơn giản: thứ giúp bạn giỏi ở nấc dưới là tự làm, còn việc của trưởng nhóm là làm cho người khác bán được. Một nhân viên chốt nhanh, đi gặp khách liên tục, ít khi chia sẻ cách làm, khi lên trưởng nhóm hay mắc lỗi giành khách của cấp dưới để giữ số, khiến cả nhóm nản.

Các công ty làm bài bản thường thử trước khi bổ nhiệm. Bạn được giao kèm một hai người mới trong vài tháng, hoặc được làm trưởng nhóm tạm khi trưởng nhóm cũ nghỉ. Thứ quản lý quan sát lúc này là người mới dưới tay bạn có đạt chỉ tiêu thử việc không, bạn có họp đầu tuần đúng giờ và có số liệu không, và khi khách phàn nàn bạn xử lý thế nào.

Ở nấc trưởng nhóm, chỉ tiêu thường chia làm hai phần: phần của cả nhóm và phần bạn vẫn tự bán. Tỷ trọng tự bán giảm dần khi nhóm lớn lên. Người mới lên hay tiếc khách cũ của mình nên giữ lại hết, trong khi cách bền hơn là giao bớt khách vừa và nhỏ cho thành viên để họ có cơ hội, còn mình giữ vài khách lớn nhất cần mặt trưởng nhóm.

Một dấu hiệu cho thấy bạn đã sẵn sàng: khi vắng mặt một tuần, số của nhóm không tụt. Nếu mọi đơn đều phải qua tay bạn, bạn vẫn đang làm việc của nhân viên cao cấp, chỉ mang tên trưởng nhóm.

Trưởng phòng và giám đốc kinh doanh gánh thêm những gì

Từ nấc trưởng phòng trở lên, phần thời gian dành cho khách giảm hẳn, phần dành cho con người và con số tăng lên. Các việc dưới đây là phần thường được thêm vào khi lên nấc:

  • Tuyển người: viết yêu cầu tuyển dụng, phỏng vấn vòng chuyên môn, quyết định giữ hay cho nghỉ người sau thử việc.
  • Chia địa bàn hoặc chia khách: quyết ai giữ khách nào, xử lý tranh chấp khi hai nhân viên cùng nhận một khách.
  • Đặt chỉ tiêu: nhận chỉ tiêu từ cấp trên rồi chia xuống, giải trình khi phòng không đạt.
  • Đề xuất chính sách giá, chiết khấu, điều kiện thanh toán trong khung được duyệt; ở nấc giám đốc là người đề xuất chính khung đó.
  • Làm việc ngang với khối khác: kho, kế toán công nợ, marketing, kỹ thuật, chăm sóc khách hàng.
  • Báo cáo dự báo doanh thu theo tháng, quý; giám đốc kinh doanh còn chịu trách nhiệm kế hoạch năm trước ban giám đốc.
  • Giữ quan hệ với vài khách quan trọng nhất ở mức lãnh đạo hai bên.

Giám đốc kinh doanh ở công ty vừa thường không còn chỉ tiêu cá nhân. Ở công ty nhỏ, người mang chức danh này vẫn tự đi bán nhiều, và chức danh đôi khi chỉ để khách đối tác thấy mình đang làm việc với người có quyền quyết.

Cơ cấu thu nhập đổi thế nào khi lên nấc

Nấc nhân viên: phần thưởng theo doanh số cá nhân chiếm tỷ trọng lớn trong thu nhập, lương cứng ở mức vừa phải. Tháng đạt và tháng trượt chênh nhau rõ. Công thức thưởng thường theo bậc: dưới một ngưỡng không có thưởng, qua ngưỡng thì tỷ lệ tăng dần.

Nấc trưởng nhóm: lương cứng nhích lên, thêm phụ cấp trách nhiệm hoặc phụ cấp quản lý, thưởng tính trên doanh số của cả nhóm cộng phần bạn tự bán. Thu nhập ổn định hơn nhưng phụ thuộc người khác.

Nấc trưởng phòng: lương cứng chiếm phần lớn hơn, thưởng theo quý hoặc theo năm gắn với kết quả cả phòng, có khi thêm tiêu chí lợi nhuận gộp chứ không chỉ doanh số, để tránh việc bán bằng mọi giá.

Nấc giám đốc: thưởng gắn với kế hoạch năm của công ty; một số nơi có thưởng cổ phần hoặc chia lợi nhuận, tuỳ loại hình doanh nghiệp.

Lưu ý khi nhận lên chức: có trường hợp nhân viên cao cấp đang thu nhập tốt nhờ thưởng cá nhân, lên trưởng nhóm thì tổng thu nhập năm đầu lại giảm vì thưởng nhóm thấp hơn. Trước khi nhận, hỏi rõ công thức thưởng mới và áp thử vào số của nhóm sáu tháng gần nhất.

Nhánh chuyên gia: không làm quản lý vẫn đi lên được

Không phải ai bán giỏi cũng muốn dẫn người. Nhiều công ty có nhánh chuyên gia song song: nhân viên phụ trách khách hàng lớn, chuyên viên kinh doanh dự án, hoặc phụ trách khách hàng chiến lược. Người ở nhánh này không có cấp dưới, nhưng giữ những hợp đồng lớn nhất, làm việc trực tiếp với lãnh đạo bên khách và được tính thưởng trên hợp đồng giá trị cao.

Nhánh này hợp với người giỏi đàm phán dài hơi, hiểu sâu ngành của khách, chịu được chu kỳ bán kéo dài nhiều tháng. Điểm cần cân nhắc là số ghế ít; một công ty có thể có mười trưởng nhóm nhưng chỉ ba, bốn người phụ trách khách hàng chiến lược. Khi công ty thu hẹp, nhánh chuyên gia đôi khi bị gộp lại trước.

Nếu bạn đang ở nấc nhân viên cao cấp và phân vân, hãy tự hỏi phần việc nào trong tuần làm bạn thấy có ích nhất: gỡ một ca khó với khách, hay ngồi cùng một bạn mới cho tới khi bạn ấy chốt được đơn đầu tiên. Câu trả lời thường chỉ đúng hướng hơn bất cứ bài trắc nghiệm nào.

Tự định vị mình đang ở nấc nào

Khi xin việc ở công ty khác hoặc khi chuẩn bị buổi đánh giá cuối năm, bạn có thể tự xác định nấc của mình theo các bước sau, thay vì dựa vào tên chức danh:

  1. Ghi ra chỉ tiêu bạn đang chịu: của riêng bạn, hay của nhóm, hay của cả phòng.
  2. Đếm số người báo cáo trực tiếp cho bạn, kể cả người được giao kèm không chính thức.
  3. Liệt kê quyết định bạn tự làm được không cần hỏi: giảm giá tới mức nào, gia hạn công nợ, nhận khách mới ngoài địa bàn.
  4. Xem bạn tham gia cuộc họp nào: họp nhóm, họp phòng, hay họp kế hoạch với giám đốc.
  5. So các câu trả lời với bảng sáu nấc ở trên; nấc của bạn là nấc mà bạn khớp phần lớn, không phải nấc cao nhất bạn từng chạm tới một lần.

Làm vậy giúp tránh hai lỗi hay gặp khi đổi việc: tự nâng mình lên một nấc rồi bị lộ ở vòng phỏng vấn chuyên môn, hoặc tự hạ mình vì công ty cũ đặt tên khiêm tốn. Phần quy đổi cấp bậc giữa công ty lớn và nhỏ có bài riêng trong mục lương và lên chức của trang.

Câu hỏi thường gặp

Làm nhân viên kinh doanh bao lâu thì lên được trưởng nhóm?

Không có mốc cố định. Ở nhiều công ty, người được đề bạt thường đã có một tới ba năm đạt chỉ tiêu đều và từng kèm người mới. Doanh số cao trong một quý không đủ; quản lý cần thấy bạn làm được cho người khác bán được.

Trưởng nhóm kinh doanh còn phải chạy doanh số cá nhân không?

Phần lớn có, nhưng tỷ trọng giảm dần khi nhóm lớn. Trưởng nhóm thường giữ vài khách quan trọng và chịu chỉ tiêu cả nhóm. Hỏi rõ tỷ lệ này trước khi nhận chức để biết thời gian của mình sẽ chia ra sao.

Giám sát kinh doanh và trưởng phòng kinh doanh, ai cao hơn?

Tuỳ công ty. Ở khối bán hàng theo địa bàn, giám sát thường đứng dưới quản lý khu vực; ở công ty văn phòng, giám sát và trưởng phòng có khi là một nấc. Nhìn số người dưới quyền và chỉ tiêu phải chịu để biết vị trí thật.

Lên trưởng nhóm có chắc thu nhập cao hơn không?

Không chắc trong năm đầu. Nhân viên giỏi đang hưởng thưởng cá nhân cao có thể thấy tổng thu nhập giảm khi chuyển sang thưởng nhóm. Áp thử công thức mới vào số liệu nhóm vài tháng gần nhất trước khi quyết định.

Không thích quản lý người thì có lên được chức cao trong kinh doanh không?

Được, nếu công ty có nhánh chuyên gia như phụ trách khách hàng lớn hoặc khách hàng chiến lược. Nhánh này không có cấp dưới nhưng giữ hợp đồng giá trị cao. Số vị trí ít hơn nhánh quản lý nên cạnh tranh gắt hơn.

Giám đốc kinh doanh ở công ty nhỏ có giống ở công ty lớn không?

Thường không giống. Ở công ty nhỏ, giám đốc kinh doanh vẫn tự đi bán và có ít người dưới quyền. Ở công ty lớn, vị trí này lo kế hoạch năm, chia thị trường và dẫn nhiều trưởng phòng, gần như không trực tiếp chốt đơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138