ChucVu.comChức Vụ
Ngân hàng, bảo hiểm, kế toán

Cấp bậc kế toán trong doanh nghiệp: kế toán viên, tổng hợp, kế toán trưởng, CFO

Thang kế toán doanh nghiệp đi từ kế toán phần hành, kế toán tổng hợp, kế toán trưởng tới giám đốc tài chính. Điều kiện từng nấc, thời gian và lương đổi ra sao.

Vietnamese accountant at a wooden desk in a small trading company office in Hai Phong, sorting blank invoices into folders, calculator nearby, morning window light, shot over shoulder

Trong doanh nghiệp, nghề kế toán thường đi lên theo thứ tự: kế toán viên phụ trách một phần hành (công nợ, kho, thuế, lương), kế toán tổng hợp, phó phòng hoặc kế toán trưởng, rồi giám đốc tài chính ở công ty đủ lớn. Công ty nhỏ có khi chỉ có một kế toán làm tất cả; công ty lớn chia ra hàng chục người với nhiều tầng quản lý.

Bài này vẽ thang đó theo quy mô doanh nghiệp, nói rõ mỗi nấc chịu trách nhiệm tới đâu, kế toán trưởng cần điều kiện gì theo Luật Kế toán 2015, khi nào kế toán trưởng khác giám đốc tài chính, và lương thay đổi thế nào khi lên nấc. Số năm là khoảng tham khảo; điều kiện pháp lý nên tra văn bản hiện hành.

Thang kế toán trong doanh nghiệp vừa và lớn

Bảng dưới gom các nấc hay gặp ở doanh nghiệp có phòng kế toán từ năm người trở lên. Thời gian ở mỗi nấc chỉ để tham khảo.

NấcPhần việc chínhChịu trách nhiệm tới đâuThời gian (tham khảo)
Kế toán viên phần hànhGhi chép một mảng: công nợ, kho, ngân hàng, lương, thuếSố liệu đúng trong phần hành mình giữ1–3 năm
Kế toán tổng hợpGom số liệu các phần hành, khoá sổ, lập báo cáo tài chính, quyết toán thuếSổ sách khớp và báo cáo đúng hạn2–4 năm
Phó phòng kế toánKiểm soát kế toán tổng hợp, phân việc, làm việc với kiểm toánMột phần phòng theo phân công2–4 năm
Kế toán trưởngTổ chức bộ máy kế toán, ký báo cáo tài chính, tham mưu tài chính cho giám đốcTính đúng của toàn bộ số liệu kế toán theo luậtTheo bổ nhiệm
Giám đốc tài chínhKế hoạch tài chính, vốn, dòng tiền, quan hệ ngân hàng và nhà đầu tưSức khoẻ tài chính của doanh nghiệpTheo bổ nhiệm

Điểm cần nhớ ở bảng: từ kế toán viên lên kế toán tổng hợp là bước từ "đúng một mảng" sang "khớp toàn bộ". Từ tổng hợp lên kế toán trưởng là bước từ "làm sổ" sang "chịu trách nhiệm pháp lý về sổ".

Kế toán phần hành và kế toán tổng hợp: bước nhảy đầu tiên

Người mới vào nghề thường được giao một phần hành: theo dõi công nợ phải thu, phải trả, quản lý kho, hạch toán tiền gửi ngân hàng, tính lương và bảo hiểm, hoặc kê khai thuế. Làm tốt một phần hành là hiểu sâu một luồng chứng từ, biết chỗ hay lệch, biết nhắc bộ phận khác gửi giấy tờ đúng hạn.

Lên kế toán tổng hợp đòi hỏi một năng lực khác: nhìn các phần hành cùng lúc và hiểu chúng nối với nhau thế nào. Số kho phải khớp giá vốn, công nợ phải khớp với ngân hàng, lương phải khớp chi phí và bảo hiểm. Kế toán tổng hợp là người phát hiện chỗ lệch giữa các mảng, lần ngược ra nguyên nhân, và lập báo cáo tài chính cuối kỳ.

Cách nhanh nhất để lên tổng hợp là xin luân chuyển qua vài phần hành trong hai ba năm đầu. Người chỉ làm một mảng năm năm thường giỏi mảng đó nhưng lúng túng khi khoá sổ cả công ty. Ở công ty nhỏ, bạn có thể làm tổng hợp sớm vì phải tự làm mọi thứ; đổi lại, ít người kèm nên dễ sai mà không biết. Thời gian lên tổng hợp hay gặp khoảng hai tới bốn năm, tham khảo.

Kế toán trưởng: điều kiện và trách nhiệm theo luật

Kế toán trưởng là chức danh có điều kiện pháp lý. Khác phần lớn chức vụ trong doanh nghiệp, kế toán trưởng được Luật Kế toán 2015 quy định tiêu chuẩn, gồm trình độ chuyên môn kế toán, thời gian công tác thực tế về kế toán tuỳ theo trình độ đào tạo, và chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng. Bạn nên tra văn bản hiện hành để biết chính xác số năm và loại chứng chỉ cần có.

Những người không được làm kế toán trưởng. Luật có quy định các trường hợp không được bố trí làm kế toán, kế toán trưởng, chẳng hạn người có quan hệ gia đình gần với người đứng đầu doanh nghiệp ở một số loại hình, hoặc người đang bị xử lý theo quy định. Danh sách cụ thể cần tra luật và văn bản hướng dẫn.

Trách nhiệm ký. Kế toán trưởng ký báo cáo tài chính cùng người đại diện theo pháp luật, chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu. Đây là khác biệt lớn nhất so với kế toán tổng hợp: lỗi số liệu không còn là chuyện nội bộ.

Phụ trách kế toán ở doanh nghiệp nhỏ. Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể không bố trí kế toán trưởng mà cử người phụ trách kế toán, hoặc thuê dịch vụ kế toán trưởng. Điều kiện của người phụ trách thường nhẹ hơn; hãy tra quy định hiện hành theo loại hình doanh nghiệp.

Kế toán trưởng doanh nghiệp nhà nước. Ở doanh nghiệp có vốn nhà nước, việc bổ nhiệm kế toán trưởng còn theo quy chế quản lý cán bộ riêng, có nhiệm kỳ và quy trình bổ nhiệm lại.

Kế toán trưởng và giám đốc tài chính: một người hay hai người

Ở doanh nghiệp vừa và nhỏ, kế toán trưởng thường kiêm luôn phần tài chính: lo dòng tiền, làm việc với ngân hàng, lập kế hoạch thu chi. Lúc đó người ngoài hay gọi kế toán trưởng là "trưởng phòng tài chính kế toán". Khi doanh nghiệp lớn lên, có nhu cầu huy động vốn, mở rộng, làm việc với nhà đầu tư, vai trò giám đốc tài chính (thường viết tắt CFO) được tách ra.

Khác biệt cốt lõi: kế toán trưởng nhìn về quá khứ, bảo đảm số liệu đã xảy ra được ghi đúng. Giám đốc tài chính nhìn về tương lai, dùng số liệu để quyết định vốn ở đâu, vay hay không vay, đầu tư dự án nào. Trong sơ đồ tổ chức, kế toán trưởng thường báo cáo cho giám đốc tài chính khi có cả hai.

Đường từ kế toán trưởng lên giám đốc tài chính cần thêm kỹ năng phân tích đầu tư, quản trị dòng tiền, hiểu thị trường vốn, và kỹ năng trình bày với hội đồng quản trị. Một số người đi đường khác: từ kiểm toán độc lập hoặc phân tích tài chính sang thẳng vị trí tài chính doanh nghiệp, rồi lên giám đốc tài chính mà không qua kế toán trưởng.

Thang kế toán theo quy mô doanh nghiệp

Ở doanh nghiệp nhỏ dưới vài chục người, thang thường chỉ có hai nấc: kế toán viên kiêm nhiều việc, và kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán. Lên nấc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc người cũ nghỉ. Ưu điểm là học được toàn bộ quy trình rất sớm.

Ở doanh nghiệp vừa, phòng kế toán có năm tới mười lăm người, đủ chỗ cho các nấc phần hành, tổng hợp, phó phòng, kế toán trưởng. Đây là môi trường lên nấc khá đều đặn nếu doanh nghiệp tăng trưởng.

Ở tập đoàn và công ty đa quốc gia, thang dài hơn nhiều: kế toán viên, kế toán viên cao cấp, trưởng nhóm, kế toán tổng hợp, quản lý kế toán, kiểm soát tài chính, giám đốc kế toán, giám đốc tài chính. Có thêm các nhánh riêng như kế toán quản trị, kế toán hợp nhất, kế toán thuế, kiểm soát chi phí. Ở đây chứng chỉ quốc tế về kế toán và kiểm toán thường được nhìn kỹ khi xét các nấc quản lý.

Khi chuyển giữa các quy mô, tên chức vụ dễ gây nhầm. Kế toán trưởng công ty nhỏ chuyển sang tập đoàn có thể vào ở nấc kế toán tổng hợp hoặc quản lý kế toán, không phải vì kém mà vì phạm vi khác hẳn.

Lương kế toán thay đổi thế nào khi lên nấc

Thu nhập kế toán chủ yếu là lương cố định, phụ cấp, và thưởng theo kết quả chung của công ty. Phần biến động ít hơn nhiều so với nghề bán hàng. Mỗi lần lên nấc, lương cố định thường được xếp lại theo khung của nấc mới; kế toán trưởng có thêm phụ cấp chức vụ hoặc phụ cấp trách nhiệm.

Yếu tố làm chênh lương giữa hai người cùng nấc gồm: quy mô và loại hình doanh nghiệp (công ty có vốn nước ngoài thường khác công ty trong nước), ngành (sản xuất có giá thành phức tạp khác thương mại), khả năng làm việc bằng tiếng Anh, kinh nghiệm với phần mềm kế toán lớn, và chứng chỉ chuyên môn.

Bài không ghi con số vì lương thay đổi theo năm và theo vùng. Hãy đối chiếu khảo sát lương hiện hành, tin tuyển dụng cùng nấc ở cùng tỉnh thành, và hỏi rõ phụ cấp chức vụ khi được đề nghị lên kế toán trưởng.

Cách tự kiểm mình đã sẵn sàng cho nấc kế chưa

Một vài câu hỏi giúp bạn tự đánh giá trước kỳ xét:

  • Đã tự khoá sổ cuối năm và lập báo cáo tài chính mà không cần người khác sửa chưa?
  • Đã từng giải trình số liệu với đoàn kiểm tra thuế hoặc kiểm toán độc lập chưa?
  • Nếu kế toán tổng hợp nghỉ một tháng, bạn có thay được không?
  • Bạn có giải thích được cho giám đốc vì sao lãi trên sổ mà tiền trong tài khoản lại thiếu không?
  • Bạn đã có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, hoặc biết rõ lộ trình để có, chưa?
  • Bạn đã kèm được một kế toán mới tới khi họ tự làm được một phần hành chưa?

Trả lời "có" cho phần lớn các câu trên là dấu hiệu bạn đã làm việc của nấc trên; phần còn lại là chỗ trống và thời điểm. Câu nào còn trả lời "chưa" thì đó chính là việc nên xin được giao trong sáu tháng tới, thay vì chờ tới kỳ xét mới tìm cách bù.

Câu hỏi thường gặp

Kế toán tổng hợp khác kế toán viên thế nào?

Kế toán viên thường giữ một phần hành như công nợ, kho, thuế. Kế toán tổng hợp gom số liệu mọi phần hành, đối chiếu cho khớp, khoá sổ và lập báo cáo tài chính. Kế toán tổng hợp cần hiểu cả hệ thống, không chỉ một mảng.

Muốn làm kế toán trưởng cần điều kiện gì?

Theo Luật Kế toán 2015, cần trình độ chuyên môn kế toán, thời gian công tác thực tế tuỳ trình độ đào tạo và chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, cùng một số tiêu chuẩn khác. Nên tra văn bản hiện hành để biết chính xác số năm và điều kiện.

Kế toán trưởng và giám đốc tài chính ai cao hơn?

Ở doanh nghiệp có cả hai vị trí, kế toán trưởng thường báo cáo cho giám đốc tài chính. Kế toán trưởng lo tính đúng của số liệu đã xảy ra; giám đốc tài chính lo kế hoạch vốn, dòng tiền và quyết định tài chính cho tương lai.

Từ kế toán viên lên kế toán trưởng mất bao lâu?

Khoảng thường gặp là sáu tới mười năm, đi qua phần hành, tổng hợp, có khi phó phòng. Ở doanh nghiệp nhỏ có thể nhanh hơn vì ít nấc. Ngoài thời gian còn cần đủ điều kiện pháp lý và chỗ trống. Đây là khoảng tham khảo.

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc có kế toán trưởng không?

Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể cử người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán thay vì bổ nhiệm kế toán trưởng, theo quy định hướng dẫn Luật Kế toán. Điều kiện cụ thể theo loại hình doanh nghiệp, nên tra văn bản hiện hành.

Kế toán ở công ty nhỏ chuyển sang tập đoàn có bị xuống chức không?

Tên chức vụ có thể thấp hơn vì phạm vi việc ở tập đoàn rộng và chia nhỏ hơn. Ví dụ kế toán trưởng công ty nhỏ có thể vào ở nấc quản lý kế toán. Nên so phạm vi trách nhiệm và khung lương thay vì chỉ so tên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138