ChucVu.comChức Vụ
Trường học và giáo dục

Các chức vụ trong trường học: giáo viên, tổ trưởng, phó hiệu trưởng, hiệu trưởng

Thứ bậc chức vụ trong một trường phổ thông công lập: giáo viên, tổ phó, tổ trưởng, phó hiệu trưởng, hiệu trưởng, mỗi nấc chịu trách nhiệm gì và báo cáo cho ai.

Wide view of a Vietnamese public school courtyard at morning break, teachers in ao dai walking along a yellow corridor, students in white shirts blurred, soft sunlight

Một trường phổ thông công lập thường có năm nấc chức vụ xếp từ dưới lên: giáo viên, tổ phó chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn, phó hiệu trưởng và hiệu trưởng. Giáo viên chủ nhiệm là một nhiệm vụ giao thêm chứ không phải một nấc riêng; tổ văn phòng có tổ trưởng của mình, đứng ngang tổ trưởng chuyên môn về thứ bậc nhưng lo phần việc hành chính.

Điểm cần nắm ngay từ đầu: trong trường học, chức vụ quản lý và hạng chức danh nghề nghiệp là hai đường khác nhau. Một giáo viên hạng cao vẫn có thể không giữ chức vụ nào, còn một tổ trưởng trẻ có thể đang ở hạng thấp hơn đồng nghiệp lớn tuổi trong tổ. Bài này nói về đường chức vụ: ai giữ việc gì, báo cáo cho ai, lên nấc kế cần gì và phần lương thay đổi ra sao.

Năm nấc chức vụ trong trường phổ thông công lập

Bảng xếp theo mô hình hay gặp ở trường trung học cơ sở và trung học phổ thông; trường tiểu học tương tự nhưng tổ chuyên môn thường chia theo khối lớp. Số lượng mỗi nấc phụ thuộc quy mô trường và quy định trong điều lệ của từng cấp học.

NấcPhạm vi chịu trách nhiệmBáo cáo cho
Giáo viênTiết dạy của mình, lớp chủ nhiệm nếu được giao, hồ sơ chuyên môn cá nhânTổ trưởng chuyên môn
Tổ phó chuyên mônPhụ tổ trưởng, thay khi vắng, thường lo một phần như dự giờ hoặc đề kiểm traTổ trưởng chuyên môn
Tổ trưởng chuyên mônKế hoạch dạy học của cả tổ, sinh hoạt chuyên môn, đánh giá giáo viên trong tổPhó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn
Phó hiệu trưởngMột mảng được phân công: chuyên môn, cơ sở vật chất, hoạt động ngoài giờ, bán trúHiệu trưởng
Hiệu trưởngToàn bộ hoạt động, tài chính, nhân sự của trường; là chủ tài khoảnCơ quan quản lý cấp trên theo phân cấp

Trường nhỏ có thể chỉ có một phó hiệu trưởng ôm nhiều mảng; trường đông lớp có hai hoặc ba phó hiệu trưởng chia mảng. Tổ phó chỉ có ở tổ đông người. Ở trường tiểu học và trung học cơ sở, cơ quan quản lý trực tiếp hiện nay là cấp xã, phường hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo tuỳ phân cấp của từng tỉnh, vì cấp huyện đã không còn từ giữa năm 2025.

Giáo viên và giáo viên chủ nhiệm: nấc nền của thang

Giáo viên là nấc đông người nhất và là nơi mọi người trên thang đều đã đi qua. Việc chính là dạy đủ số tiết được phân công, soạn kế hoạch bài dạy, chấm và nhận xét, dự sinh hoạt tổ, tham gia các đợt bồi dưỡng. Người mới vào nghề thường được phân dạy nhiều lớp cùng khối để quen chương trình, và hay được giao kèm một giáo viên có kinh nghiệm trong năm đầu.

Chủ nhiệm lớp là nhiệm vụ cộng thêm, có phụ cấp riêng hoặc được tính quy đổi thành tiết dạy tuỳ quy định chế độ làm việc. Giáo viên chủ nhiệm làm việc với phụ huynh, theo dõi nề nếp, xử lý việc của học sinh trong lớp. Về thứ bậc, chủ nhiệm không đứng trên giáo viên bộ môn, nhưng đây là chỗ ban giám hiệu nhìn thấy rõ nhất khả năng tổ chức và làm việc với người của một giáo viên.

Vì vậy, nếu nhìn ngược từ những người đã lên tổ trưởng, phần lớn họ từng làm chủ nhiệm nhiều năm, từng có lớp được đánh giá tốt, và từng tham gia những việc chung như ra đề, chấm thi, bồi dưỡng học sinh. Không có văn bản nào bắt buộc phải chủ nhiệm mới được lên tổ trưởng, nhưng trên thực tế đó là con đường quen thuộc.

Tổ trưởng và tổ phó: nấc quản lý đầu tiên

Tổ trưởng chuyên môn là người quản lý đầu tiên mà giáo viên gặp. Tổ trưởng xây kế hoạch dạy học của tổ theo năm học, chia tiết, tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề hoặc theo nghiên cứu bài học, dự giờ, góp ý, rồi tham gia xếp loại đánh giá giáo viên trong tổ cuối năm.

Tổ trưởng vẫn đứng lớp gần như đủ tiết. Nhiều người bất ngờ ở điểm này: tổ trưởng chỉ được giảm một vài tiết mỗi tuần theo quy định chế độ làm việc, phần còn lại vẫn dạy như mọi giáo viên. Việc quản lý vì thế cộng thêm vào lịch dạy chứ không thay cho nó.

Tổ phó là nấc đệm. Tổ phó giúp tổ trưởng một số mảng và thay khi tổ trưởng vắng. Ở nhiều trường, tổ phó là người được nhắm cho vị trí tổ trưởng kế tiếp, nên đây là nấc thử việc quản lý không chính thức.

Tổ trưởng tổ văn phòng là nhánh khác. Tổ văn phòng gồm văn thư, kế toán, thiết bị, thư viện, y tế học đường. Tổ trưởng tổ này đứng ngang tổ trưởng chuyên môn về thứ bậc nhưng không lên được phó hiệu trưởng nếu không phải là giáo viên, vì tiêu chuẩn phó hiệu trưởng đòi hỏi là nhà giáo.

Thời hạn giữ chức. Tổ trưởng, tổ phó do hiệu trưởng giao nhiệm vụ theo năm học hoặc theo nhiệm kỳ do trường quy định, không có quyết định bổ nhiệm dài hạn như phó hiệu trưởng. Người giữ chức có thể được giao lại nhiều năm liền hoặc thay đổi khi tổ có biến động.

Phó hiệu trưởng và hiệu trưởng: ban giám hiệu

Phó hiệu trưởng là nấc đầu tiên có quyết định bổ nhiệm chính thức với thời hạn, thường là năm năm, hết hạn thì xem xét bổ nhiệm lại. Mỗi phó hiệu trưởng được hiệu trưởng phân công một hoặc vài mảng. Mảng chuyên môn quản lý các tổ trưởng, lịch dạy, kiểm tra đánh giá; mảng cơ sở vật chất lo trường lớp, thiết bị, an toàn; mảng hoạt động ngoài giờ lo phong trào, câu lạc bộ, bán trú. Phó hiệu trưởng vẫn dạy một số ít tiết mỗi tuần.

Hiệu trưởng chịu trách nhiệm toàn bộ: kế hoạch năm học, phân công giáo viên, quản lý tài chính và tài sản, tuyển chọn và đánh giá người lao động trong phạm vi được giao, quan hệ với phụ huynh và chính quyền địa phương. Hiệu trưởng là người ký, là chủ tài khoản, và là người đứng ra khi trường có sự cố. Điều lệ trường phổ thông quy định hiệu trưởng trường công lập có nhiệm kỳ và giới hạn số nhiệm kỳ liên tiếp tại một trường, nên hiệu trưởng thường được luân chuyển sau một hoặc hai nhiệm kỳ.

Khoảng cách giữa hai nấc này lớn hơn vẻ ngoài. Phó hiệu trưởng giỏi một mảng; hiệu trưởng phải ôm mảng tài chính, nhân sự và trách nhiệm pháp lý, là những thứ phó hiệu trưởng ít khi phải ký. Người lên hiệu trưởng thường đã làm phó vài năm và đã được giao thay mặt hiệu trưởng nhiều lần.

Lương thay đổi thế nào khi lên chức vụ

Phần lớn thu nhập vẫn đến từ hạng và bậc. Lương của giáo viên công lập tính theo hệ số của hạng chức danh nghề nghiệp và bậc lương, cộng các phụ cấp gắn với nghề như phụ cấp ưu đãi đứng lớp và phụ cấp thâm niên nhà giáo. Lên chức vụ không làm đổi hạng hay bậc.

Chức vụ thêm phụ cấp chức vụ lãnh đạo. Tổ trưởng, tổ phó, phó hiệu trưởng, hiệu trưởng hưởng phụ cấp chức vụ theo hệ số tăng dần, và mức của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng còn phụ thuộc hạng của trường theo quy mô. Đây là phần chênh rõ nhất giữa các nấc.

Giảm tiết dạy cũng là một phần quyền lợi. Người giữ chức được giảm định mức tiết, nghĩa là ít tiết đứng lớp hơn cho cùng một mức lương; ngược lại, số tiết dạy thêm vượt định mức của họ ít hơn nên phần tiền dạy thêm giờ có thể giảm.

Chế độ tiền lương đang cải cách. Luật Nhà giáo 2025 và các văn bản hướng dẫn đang điều chỉnh cách xếp lương và phụ cấp của nhà giáo. Số cụ thể của từng phụ cấp bạn nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi bộ phận kế toán của trường, đừng dựa vào bảng lưu truyền trên mạng.

Những vai trò hay bị nhầm là chức vụ

Thư ký hội đồng sư phạm. Một giáo viên được giao ghi biên bản các cuộc họp hội đồng, lưu hồ sơ họp. Vai trò này cho bạn ngồi gần ban giám hiệu và hiểu cách nhà trường ra quyết định, nhưng không có quyền quản lý ai và thường không có phụ cấp chức vụ.

Trưởng các ban lâm thời. Ban coi thi, ban chấm, ban tổ chức một đợt hội giảng, ban phụ trách bán trú trong một năm học. Người đứng đầu ban được giao theo việc, hết việc là hết vai trò. Đây là nơi giáo viên trẻ hay được thử sức tổ chức.

Giáo viên phụ trách phòng bộ môn hoặc câu lạc bộ. Người giữ phòng thí nghiệm, phòng tin học, câu lạc bộ học thuật. Có trách nhiệm với tài sản và hoạt động, nhưng vẫn ở nấc giáo viên trên thang chức vụ.

Thành viên hội đồng trường. Ở trường công lập, hội đồng trường có đại diện giáo viên do tập thể bầu. Đây là vai trò tham gia quyết định một số việc lớn, không phải chức vụ điều hành, không thay quyền của hiệu trưởng.

Vì sao nên phân biệt. Khi ghi hồ sơ xin việc hoặc hồ sơ thăng hạng, ghi đúng tên vai trò kèm quyết định giao việc. Ghi một vai trò lâm thời như thể chức vụ lâu dài dễ bị hỏi lại, còn bỏ sót các vai trò này lại là bỏ phí minh chứng tốt về khả năng tổ chức.

Một ví dụ giả định: trường trung học cơ sở hai mươi tám lớp

Ví dụ giả định một trường trung học cơ sở ở một phường mới sau sắp xếp, có hai mươi tám lớp và khoảng năm mươi giáo viên. Trường có một hiệu trưởng, hai phó hiệu trưởng: một người phụ trách chuyên môn, một người phụ trách cơ sở vật chất và hoạt động ngoài giờ. Giáo viên chia vào năm tổ chuyên môn: Ngữ văn, Toán, Khoa học tự nhiên, Ngoại ngữ, và một tổ ghép các môn còn lại. Tổ đông nhất có tổ phó.

Tổ văn phòng gồm kế toán, văn thư kiêm thủ quỹ, nhân viên thiết bị, nhân viên thư viện và nhân viên y tế. Hai mươi tám giáo viên được giao chủ nhiệm. Như vậy, trong khoảng sáu mươi người, chỉ có ba người thuộc ban giám hiệu và khoảng bảy người giữ chức tổ trưởng, tổ phó.

Con số này giải thích vì sao thang chức vụ ở trường học hẹp hơn nhiều ngành khác: phần lớn giáo viên sẽ dạy cả đời ở nấc giáo viên, và con đường phát triển chính của họ là đi lên theo hạng chức danh, giỏi lên về chuyên môn. Chọn đường chức vụ là chọn một đường hẹp, ít ghế, và chỗ trống thường chỉ mở ra khi có người nghỉ hưu hoặc luân chuyển.

Câu hỏi thường gặp

Giáo viên chủ nhiệm có phải là một chức vụ không?

Không. Chủ nhiệm lớp là nhiệm vụ được giao thêm cho giáo viên, có phụ cấp hoặc quy đổi tiết theo quy định. Giáo viên chủ nhiệm không đứng trên giáo viên bộ môn về thứ bậc, nhưng đây thường là kinh nghiệm được nhìn vào khi chọn tổ trưởng.

Tổ trưởng chuyên môn có được bổ nhiệm bằng quyết định không?

Tổ trưởng, tổ phó thường do hiệu trưởng giao nhiệm vụ theo năm học hoặc theo nhiệm kỳ trường quy định, không phải bổ nhiệm có thời hạn dài như phó hiệu trưởng. Cách làm cụ thể theo điều lệ cấp học và quy chế của từng trường.

Một trường có mấy phó hiệu trưởng?

Tuỳ số lớp của trường. Điều lệ mỗi cấp học quy định số phó hiệu trưởng theo quy mô, thường từ một tới ba người. Trường có nhiều điểm trường hoặc nhiều học sinh bán trú có thể được bố trí nhiều hơn theo quy định hiện hành.

Tổ trưởng tổ văn phòng có lên được phó hiệu trưởng không?

Thông thường là không, vì tiêu chuẩn phó hiệu trưởng đòi hỏi người đó là nhà giáo có thời gian dạy học. Nhân viên trường học có lối đi riêng theo chức danh nghề nghiệp của mình, như kế toán, thư viện, thiết bị.

Lên tổ trưởng thì lương tăng bao nhiêu?

Tổ trưởng được thêm phụ cấp chức vụ và giảm một số tiết dạy, còn hạng và bậc lương không đổi. Mức phụ cấp cụ thể theo văn bản hiện hành; chế độ tiền lương nhà giáo đang được điều chỉnh nên nên hỏi kế toán trường để có con số đúng.

Hiệu trưởng trường công lập làm được bao lâu ở một trường?

Hiệu trưởng được bổ nhiệm theo nhiệm kỳ, và điều lệ giới hạn số nhiệm kỳ liên tiếp tại cùng một trường. Hết giới hạn đó, hiệu trưởng thường được luân chuyển sang trường khác hoặc vị trí khác. Tra điều lệ cấp học hiện hành để biết con số cụ thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138